Supreme Court on Form 6: ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) వ్యవహారంలో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘానికి కీలక పరిణామం ఎదురైంది. కొత్త ఓటర్ల నమోదుకు ఉపయోగించే ఫారం-6లో చేసినట్లు ఆరోపిస్తున్న మార్పులకు సుప్రీంకోర్టు తాము ఆమోదం తెలపలేదని ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. అసలు ఫారం-6లో మార్పులు జరిగాయా? జరిగితే ఎవరు చేశారు? ఏ అధికారంతో చేశారు? అనే విషయాలను రికార్డులు పరిశీలించిన తర్వాత తేలుస్తామని పేర్కొంది. ఈ వ్యవహారం ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్ర నిర్ణయాధికారం, చట్టబద్ధంగా నిర్దేశించిన ఎన్నికల ఫారాలను మార్చే అధికారం ఎవరికి ఉంది, ఎన్నికల సంఘంలోని సభ్యుల మధ్య నిర్ణయాలు ఎలా తీసుకోవాలి వంటి కీలక ప్రశ్నలను మరోసారి తెరపైకి తీసుకొచ్చింది.
అసలు ఫారం-6 వివాదం ఏమిటి?
ఫారం-6 అనేది ఓటర్ల జాబితాలో కొత్తగా పేరు నమోదు చేసుకునేందుకు అర్హులైన పౌరులు ఉపయోగించే చట్టబద్ధమైన దరఖాస్తు. బిహార్‌లో 2025 జూన్‌లో ప్రారంభమైన ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ సందర్భంగా ఫారం-6తో పాటు అదనపు డిక్లరేషన్‌ను ఎన్నికల సంఘం అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. దరఖాస్తుదారు లేదా వారి తల్లిదండ్రులు/పూర్వీకులకు గత SIR ఓటర్ల జాబితాతో ఉన్న సంబంధానికి సంబంధించిన వివరాలు అందులో కోరినట్లు ఈ వివాదంపై దాఖలైన పిటిషన్లు పేర్కొన్నాయి. ఈ అదనపు నిబంధనలను చట్టబద్ధమైన విధానం అనుసరించకుండా తీసుకొచ్చారన్నదే పిటిషనర్ల ప్రధాన అభ్యంతరం. ఎన్నికల నమోదుకు సంబంధించిన ఫారాలు Registration of Electors Rules, 1960 కింద నిర్దేశించబడ్డాయని, వాటిలో మార్పులకు నిర్దిష్టమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ అవసరమని వారు వాదిస్తున్నారు. Business Standard
‘మేం ఆమోదించలేదు’.. సీజేఐ స్పష్టీకరణ
ఈ పిటిషన్లపై విచారణ సందర్భంగా సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. జస్టిస్ జోయ్‌మాల్య బాగ్చి, జస్టిస్ వి. మోహన కూడా ధర్మాసనంలో ఉన్నారు. ఫారం-6కు సంబంధించిన ఏ మార్పునూ సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించలేదని సీజేఐ స్పష్టం చేశారు. ఎన్నికల సంఘం రికార్డులు సమర్పించిన తర్వాత అసలు ఏం మార్చారు? ఎవరు మార్చారు? అన్నది పరిశీలిస్తామని తెలిపారు. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. సుప్రీంకోర్టు ఇప్పుడే ఆ మార్పులను రద్దు చేస్తూ తుది తీర్పు ఇవ్వలేదు. మార్పులకు తమ ఆమోదం లేదని స్పష్టం చేస్తూ, వాటి చట్టబద్ధతను పరిశీలించేందుకు ఎన్నికల సంఘం రికార్డులను కోరింది.
మరి ఎన్నికల సంఘం ఏమంటోంది?
ఈ వ్యవహారంపై ఎన్నికల సంఘం వాదన మరోలా ఉంది. అసలు ఫారం-6ను మార్చలేదని, బిహార్ SIR సందర్భంగా దానికి ప్రత్యేక డిక్లరేషన్‌ను మాత్రమే జతచేశామని ఎన్నికల సంఘం అధికారులు చెబుతున్నారు. 2025 జూన్ 24న జారీ చేసిన బిహార్ SIR ఆదేశంలో భాగంగానే ఈ డిక్లరేషన్ వచ్చిందని, ఆ SIR ప్రక్రియను సుప్రీంకోర్టు 2026 మే 27 తీర్పులో సమర్థించిందని వారు పేర్కొన్నారు. ThePrint అయితే సుప్రీంకోర్టు తాజా వ్యాఖ్యలతో “SIRను సమర్థించడం అంటే ఫారం-6లోని ప్రతి మార్పునూ లేదా దానికి జత చేసిన ప్రతి డిక్లరేషన్‌ను ప్రత్యేకంగా ఆమోదించినట్టేనా?” అన్న ప్రశ్న కీలకంగా మారింది.
మే 27 తీర్పులో సుప్రీంకోర్టు ఏం చెప్పింది?
బిహార్ SIRపై వచ్చిన కేసులో సుప్రీంకోర్టు 2026 మే 27న విస్తృత తీర్పు ఇచ్చింది. SIR ప్రక్రియను కోర్టు సమర్థించింది. ఆధార్‌ను పౌరసత్వానికి రుజువుగా పరిగణించలేమని, అయితే వ్యక్తి గుర్తింపును నిర్ధారించేందుకు ఉపయోగించే పత్రంగా పరిగణించవచ్చని కోర్టు పేర్కొంది. బిహార్ SIRలో ఆధార్‌ను 12వ గుర్తింపు పత్రంగా పరిగణించాలని గతంలో ఇచ్చిన ఆదేశాన్ని కూడా తీర్పు ప్రస్తావించింది. ఇప్పుడు కోర్టు స్పష్టం చేస్తున్న అంశం మాత్రం వేరు: ఆ తీర్పు ద్వారా ఫారం-6కు చేసినట్లు చెబుతున్న నిర్దిష్ట మార్పులను తాము ఆమోదించలేదని సీజేఐ పేర్కొన్నారు. The Indian Express
ఎన్నికల సంఘంలోనే అభ్యంతరాలా?
ఈ వివాదానికి మరో కీలక కోణం ఉంది. ఫారం-6కు SIR సంబంధిత డిక్లరేషన్ జోడించడంపై ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారన్న అంశం కూడా కోర్టు ముందున్న పిటిషన్లలో ప్రస్తావనకు వచ్చింది. కొన్ని SIR సంబంధిత నిర్ణయాలు ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల అభ్యంతరాలున్నప్పటికీ తీసుకున్నారన్న ఆరోపణలూ ఉన్నాయి. అయితే ఇవి ప్రస్తుతం పిటిషన్లలో చేసిన ఆరోపణలు మాత్రమే. వాటిపై సుప్రీంకోర్టు తుది నిర్ధారణ చేయలేదు. అందుకే వీటిని నిర్ధారిత వాస్తవాలుగా కాకుండా విచారణలో ఉన్న అంశాలుగానే చూడాలి.
జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై చర్య కోరుతూ పిటిషన్
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై తీవ్రమైన ఆరోపణలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్‌లో ఆయనను తాత్కాలికంగా విధుల నుంచి తప్పించాలని కూడా కోరారు. అయితే ఈ దశలో అలాంటి మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇవ్వడానికి సుప్రీంకోర్టు అంగీకరించలేదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఎన్నికల సంఘానికి నోటీసులు జారీ చేసి సమాధానం కోరింది. దీంతో “జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను సుప్రీంకోర్టు తప్పుబట్టింది” లేదా “సస్పెండ్ చేయాలని ఆదేశించింది” అని చెప్పడం సరైంది కాదు. ఆయనకు సంబంధించిన ఆరోపణలపై విచారణ ఇంకా కొనసాగుతోంది.
ఫారం-6లో అదనపు డిక్లరేషన్ ఇప్పుడు ఉందా?
ఇక్కడ మరో తాజా పరిణామం కూడా ఉంది. SIR పూర్తయిన రాష్ట్రాల్లో ఆ ప్రత్యేక డిక్లరేషన్‌ను ఆన్‌లైన్ ఫారం-6 నుంచి తొలగించాలని ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయించింది. SIR అమల్లో లేని సమయంలో Registration of Electors Rules, 1960 ప్రకారం ఉన్న ఫారాలనే ఉపయోగించాలని సెప్టెంబర్ 26 నిర్ణయంలో పేర్కొంది. అంటే ప్రస్తుతం జరుగుతున్న న్యాయ వివాదం కేవలం ఒక ఫారంలోని కాలమ్‌ల గురించే కాదు. చట్టబద్ధంగా నిర్దేశించిన ఎన్నికల నమోదు ప్రక్రియలో మార్పులు చేసే అధికారం ఎవరిది? వాటికి ఏ ప్రక్రియ అనుసరించాలి? సాఫ్ట్‌వేర్‌లో మార్పులు చేయడం ద్వారా చట్టబద్ధమైన ఫారం స్వరూపాన్ని మార్చవచ్చా? అనే విస్తృతమైన అంశాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
ఆధార్ విషయంలోనూ స్పష్టత అవసరం
SIR వివాదంలో ఆధార్ అంశం కూడా గతంలో కీలకంగా మారింది. సుప్రీంకోర్టు మే 27 తీర్పు ప్రకారం ఆధార్ పౌరసత్వానికి రుజువు కాదు. అయితే Representation of the People Actలోని సెక్షన్ 23(4) ప్రకారం వ్యక్తి గుర్తింపును నిర్ధారించేందుకు ఉపయోగించగల పత్రాల్లో ఆధార్ ఒకటని కోర్టు పేర్కొంది. అందువల్ల “ఓటరుగా నమోదు కావడానికి ఆధార్ ఒక్కటే తప్పనిసరి” అని అర్థం చేసుకోవడం సరికాదు.
ఇక సుప్రీంకోర్టులో ఏం జరగనుంది?
ఇప్పుడు అందరి దృష్టి ఎన్నికల సంఘం సమర్పించబోయే రికార్డులపైనే ఉంది. ఫారం-6కు సంబంధించి అసలు ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నారు? డిక్లరేషన్‌ను ఎవరు ఆమోదించారు? కమిషన్‌లో నిర్ణయం ఏ విధంగా జరిగింది? ECINETలో మార్పులు ఏ అధికారంతో జరిగాయి? అనే అంశాలను సుప్రీంకోర్టు పరిశీలించే అవకాశం ఉంది. ఈ రికార్డుల పరిశీలన తర్వాతే వివాదాస్పద చర్యలు చట్టబద్ధమైనవా కాదా అన్న విషయంపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ప్రస్తుత దశలో ఈ పరిణామాన్ని “ఫారం-6 మార్పులకు మా ఆమోదం లేదు: సుప్రీంకోర్టు” అనే కోణంలో రాయడం వాస్తవాలకు అత్యంత దగ్గరగా ఉంటుంది.
Read also: Supreme Court: మహిళలు గ్యాస్ సిలిండర్లు మోయలేరా? IOCకు సుప్రీంకోర్టు కీలక ప్రశ్న.. మహిళకు రూ.12 లక్షల పరిహారం
Supreme Court: విమాన టికెట్ ధరలకు ఇక నియంత్రణ వస్తుందా? కేంద్రానికి సుప్రీంకోర్టు కీలక ఆదేశాలు
