Narendra Modi 25 Years: భారత రాజకీయాల్లో నరేంద్ర మోదీది ప్రత్యేకమైన ప్రయాణం. పార్టీ వ్యవస్థలో సంస్థాగత కార్యకర్తగా మొదలైన ఆయన ప్రస్థానం.. గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పీఠం మీదుగా దేశ ప్రధానమంత్రి పదవి వరకు సాగింది. 2001 అక్టోబర్ 7న తొలిసారి గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసిన మోదీ.. 2026 అక్టోబర్ 7తో ప్రభుత్వాధినేతగా 25 ఏళ్ల నిరంతర ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకున్నారు. ఈ సందర్భంగా కేంద్ర మంత్రివర్గం కూడా ఆయన 25 ఏళ్ల నాయకత్వాన్ని అభినందిస్తూ తీర్మానం చేసింది. Prime Minister of India ముఖ్యమంత్రిగా దాదాపు 13 ఏళ్లు, ఆ తర్వాత ప్రధానమంత్రిగా వరుసగా మూడు పర్యాయాలు కొనసాగడం మోదీ రాజకీయ జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన అంశం. ఎన్నికల ప్రచార వ్యూహం, బలమైన వ్యక్తిగత నాయకత్వం, సంక్షేమం–అభివృద్ధిని కలిపిన రాజకీయ నినాదాలు ఆయనను జాతీయ రాజకీయాల్లో ప్రధాన శక్తిగా నిలిపాయి.
వాద్‌నగర్ నుంచి రాజకీయ శిఖరాలకు..
నరేంద్ర దామోదర్‌దాస్ మోదీ 1950 సెప్టెంబర్ 17న గుజరాత్‌లోని వాద్‌నగర్‌లో జన్మించారు. సాధారణ కుటుంబ నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన ఆయన చిన్న వయసులోనే ప్రజా, సామాజిక కార్యక్రమాల వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. అనంతరం ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌తో అనుబంధం, బీజేపీలో సంస్థాగత బాధ్యతలు ఆయన రాజకీయ ఎదుగుదలకు పునాది వేశాయి. పార్టీ కార్యకర్తగా, నిర్వాహకుడిగా పనిచేసిన అనుభవమే తర్వాత పరిపాలనా రాజకీయాల్లో ఆయనకు ఉపయోగపడింది. Prime Minister of India
2001 అక్టోబర్ 7.. కీలక మలుపు
మోదీ జీవితంలో 2001 అక్టోబర్ 7 అత్యంత కీలకమైన రోజు. ఆ రోజే ఆయన తొలిసారి గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు. అంతకుముందు ప్రత్యక్ష పరిపాలనా అనుభవం పెద్దగా లేకపోయినా పార్టీ ఆయనకు రాష్ట్ర బాధ్యతలు అప్పగించింది. భూకంపం, కరవు తదితర సమస్యలతో గుజరాత్ సవాళ్లు ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో ఆయన సీఎం అయ్యారు. 2002 అసెంబ్లీ ఎన్నికలు మోదీ రాజకీయ జీవితాన్ని మలుపుతిప్పాయి. ఆ ఎన్నికల్లో బీజేపీ విజయం సాధించడంతో ఆయన నాయకత్వం మరింత బలపడింది. తర్వాత 2007, 2012 ఎన్నికల్లోనూ పార్టీని విజయపథంలో నడిపించి వరుసగా ముఖ్యమంత్రి పదవిని నిలబెట్టుకున్నారు.
గుజరాత్ మోడల్‌తో జాతీయ రాజకీయాల్లోకి..
ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు, మౌలిక సదుపాయాలు, విద్యుత్, వ్యవసాయం, పరిపాలనా సంస్కరణలను మోదీ తన పాలనకు ప్రధాన అంశాలుగా ముందుకు తీసుకెళ్లారు. ‘గుజరాత్ మోడల్’ పేరుతో అభివృద్ధి నమూనాను బీజేపీ జాతీయస్థాయిలో విస్తృతంగా ప్రచారం చేసింది. అదే సమయంలో ఆయన ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం వివాదాలకు అతీతంగా సాగలేదు. ముఖ్యంగా 2002 గుజరాత్ అల్లర్లు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన రాజకీయ చర్చకు కారణమయ్యాయి. ప్రతిపక్షాలు ఆయన ప్రభుత్వంపై తీవ్ర విమర్శలు చేయగా, మోదీ మరియు బీజేపీ వాటిని రాజకీయ ఆరోపణలుగా తిరస్కరిస్తూ వచ్చాయి.
2013లో ప్రధాని అభ్యర్థిగా..
2013లో బీజేపీ మోదీని 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ముందుకు తీసుకొచ్చింది. అప్పటివరకు ప్రధానంగా గుజరాత్ నాయకుడిగా ఉన్న ఆయన ఒక్కసారిగా జాతీయ రాజకీయాల కేంద్రబిందువుగా మారారు. దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత ప్రచారం, అభివృద్ధి నినాదం, బలమైన నాయకత్వం అనే అంశాలతో ఎన్నికలకు వెళ్లారు. 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీ సొంతంగా మెజారిటీ సాధించింది. మూడు దశాబ్దాల తర్వాత ఒక పార్టీకి లోక్‌సభలో సొంత మెజారిటీ రావడం ఆ ఎన్నికల ప్రత్యేకత. 2014 మే 26న నరేంద్ర మోదీ దేశ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.
2019లో మరింత భారీ విజయం
తొలి ఐదేళ్ల పాలన అనంతరం 2019లో మోదీ మరోసారి ప్రజాతీర్పును కోరారు. ఆ ఎన్నికల్లో బీజేపీ 2014 కంటే మరింత బలమైన ఫలితాన్ని సాధించింది. దీంతో రెండోసారి ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. రెండో దఫా పాలనలో ఆర్టికల్ 370 రద్దు, జమ్మూకశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ, పౌరసత్వ సవరణ చట్టం వంటి నిర్ణయాలు దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి. అయోధ్య రామమందిర నిర్మాణం కూడా ఈ కాలంలో జాతీయ రాజకీయాల్లో ప్రధానాంశంగా నిలిచింది.
2024లో మూడోసారి ప్రధాని
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీకి సొంతంగా పూర్తి మెజారిటీ రాకపోయినా ఎన్డీఏ కూటమి ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన సంఖ్యాబలం సాధించింది. దీంతో మోదీ వరుసగా మూడోసారి ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. 2014–19, 2019–24 తర్వాత మూడోసారి ప్రధానమంత్రి పదవిని చేపట్టడం ఆయన రాజకీయ జీవితంలో మరో కీలక మైలురాయిగా నిలిచింది.
మోదీ పాలనలో ముద్ర వేసిన పథకాలు
ప్రధానమంత్రిగా మోదీ పదవీకాలంలో స్వచ్ఛ భారత్, జన్‌ధన్ యోజన, ఉజ్వల యోజన, ఆయుష్మాన్ భారత్, పీఎం కిసాన్, జల్ జీవన్ మిషన్, డిజిటల్ ఇండియా, మేక్ ఇన్ ఇండియా వంటి కార్యక్రమాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన పథకాలుగా నిలిచాయి. మరోవైపు 2016 నోట్ల రద్దు, జీఎస్టీ అమలు, కోవిడ్ లాక్‌డౌన్ నిర్వహణ, వ్యవసాయ చట్టాలు–రైతుల ఉద్యమం, నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల వంటి అంశాలపై ప్రతిపక్షాలు మోదీ ప్రభుత్వాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించాయి. అందువల్ల ఈ పాతికేళ్ల ప్రయాణం కేవలం విజయాల జాబితా మాత్రమే కాకుండా.. అనేక రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక చర్చలకు కేంద్రంగా నిలిచిన కాలంగా కూడా చూడాల్సి ఉంటుంది.
విదేశాంగంలోనూ ప్రత్యేక శైలి
మోదీ హయాంలో భారత విదేశాంగ విధానంలో వ్యక్తిగత నాయకత్వానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం కనిపించింది. అమెరికా, రష్యా, యూరప్, జపాన్, గల్ఫ్ దేశాలతో సంబంధాల విస్తరణతో పాటు జీ20, బ్రిక్స్, క్వాడ్ వంటి వేదికల్లో భారత్ పాత్రను మరింత ప్రముఖంగా చూపించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రయత్నించింది. అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం వంటి కార్యక్రమాలు భారత్ సాఫ్ట్ పవర్ ప్రచారంలో భాగమయ్యాయి. విదేశాల్లో భారతీయ ప్రవాసులతో భారీ సభలు నిర్వహించడం కూడా మోదీ రాజకీయ–దౌత్య శైలిలో ప్రత్యేకతగా మారింది.
ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ‘మోదీ ఫ్యాక్టర్’
మోదీ ఎదుగుదల తర్వాత బీజేపీ ఎన్నికల ప్రచారంలో ప్రధానమంత్రి వ్యక్తిగత నాయకత్వం కీలకంగా మారింది. లోక్‌సభ ఎన్నికలే కాకుండా అనేక రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లోనూ మోదీని ప్రధాన ప్రచారకర్తగా పార్టీ ఉపయోగించుకుంది. సంక్షేమ పథకాల లబ్ధిదారులు, మహిళలు, యువత, మధ్యతరగతి, రైతులు వంటి వర్గాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ప్రచార వ్యూహాలు బీజేపీ ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ముఖ్యమైన భాగమయ్యాయి. అదే సమయంలో అధికార కేంద్రీకరణ, కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థల వినియోగం, ప్రతిపక్షాల పట్ల ప్రభుత్వ వైఖరి, మీడియా స్వేచ్ఛ, కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలపై కాంగ్రెస్ సహా విపక్షాలు నిరంతరం విమర్శలు చేస్తూనే ఉన్నాయి.
25 ఏళ్ల నిరంతర అధికార ప్రస్థానం
2001 అక్టోబర్ 7 నుంచి 2026 అక్టోబర్ 7 వరకు చూస్తే మోదీ ప్రయాణంలో ఒక ప్రత్యేకత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా మొదలైన ప్రభుత్వాధినేత పాత్ర మధ్యలో విరామం లేకుండా ప్రధానమంత్రి పదవిలో కొనసాగింది. కేంద్ర మంత్రివర్గం అక్టోబర్ 6, 2026న ఆయన 25 ఏళ్ల నిరంతర నాయకత్వాన్ని గుర్తిస్తూ ప్రత్యేక తీర్మానం చేసింది. గుజరాత్‌లో రాష్ట్ర స్థాయి నాయకుడిగా ప్రారంభమైన ప్రయాణం.. దేశ రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసే నాయకుడిగా మారడం వరకు మోదీ రాజకీయ జీవితంలో అనేక మలుపులు ఉన్నాయి. ఆయన మద్దతుదారులు ఈ కాలాన్ని అభివృద్ధి, నిర్ణయాత్మక నాయకత్వం, జాతీయ ప్రతిష్ఠ పెరిగిన కాలంగా అభివర్ణిస్తుంటే.. విమర్శకులు ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు, ఆర్థిక నిర్ణయాలు, సామాజిక విభజన వంటి అంశాలను ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఈ రెండు కోణాల మధ్యే నరేంద్ర మోదీ పాతికేళ్ల అధికార ప్రస్థానం భారత రాజకీయ చరిత్రలో ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచింది.
Read also: Narendra Modi: మెలోనీకి మోదీ ప్రత్యేక శుభాకాంక్షలు.. ఇటలీలో సరికొత్త రికార్డు, మరోసారి వైరల్ అవుతున్న ‘మెలోడీ’ బంధం!
PM Modi: పేపర్ లీక్‌లపై ప్రధాని మోదీ కీలక నిర్ణయం.. ఇక ఫాస్ట్‌ట్రాక్ కోర్టుల్లోనే విచారణ, దోషులకు కఠిన శిక్షలు
