Telangana Women Schemes: మహిళల భద్రతతో పాటు ఆర్థిక సాధికారతకు ప్రభుత్వాలు అనేక కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తున్నాయి. తెలంగాణలో మహిళలకు అత్యవసర సమయంలో రక్షణ, న్యాయ సహాయం అందించే సఖి వన్ స్టాప్ కేంద్రాలు (Sakhi One Stop Centres) ఒకవైపు పనిచేస్తుండగా.. స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలకు అవసరమైన రుణ సదుపాయాన్ని అందించడంలో స్త్రీ నిధి (Stree Nidhi) కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ రెండు కార్యక్రమాల లక్ష్యాలు వేర్వేరు. హింస, వేధింపులకు గురైన మహిళకు ఒకే చోట అవసరమైన సహాయ సేవలు అందించడం సఖి కేంద్రాల ప్రధాన ఉద్దేశం. మరోవైపు స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలకు సకాలంలో అందుబాటు రుణాలు కల్పించి ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు తోడ్పడటం స్త్రీ నిధి లక్ష్యం.
సఖి కేంద్రాలు అంటే ఏమిటి?
మహిళలు హింసకు గురైనప్పుడు పోలీస్ స్టేషన్, ఆస్పత్రి, న్యాయ సహాయం, కౌన్సెలింగ్ కోసం వేర్వేరు ప్రాంతాలకు తిరగాల్సిన పరిస్థితి లేకుండా ఒకే చోట సమగ్ర సహాయం అందించేందుకు One Stop Centre పథకాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం 2015 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. ఈ కేంద్రాలనే సాధారణంగా సఖి కేంద్రాలు అని పిలుస్తారు. ప్రస్తుతం ఈ పథకం కేంద్ర ప్రభుత్వ Mission Shaktiలోని Sambal విభాగంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది. తెలంగాణలో మహిళా, శిశు సంక్షేమ శాఖ ద్వారా సఖి కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి.
తెలంగాణలో 33 జిల్లాల్లో సఖి కేంద్రాలు
తెలంగాణలోని 33 జిల్లాల్లో సఖి వన్ స్టాప్ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేసినట్లు ప్రభుత్వ సమాచారం పేర్కొంటోంది. హింస లేదా వేధింపులకు గురైన మహిళకు అత్యవసర సమయంలో అవసరమైన అనేక సేవలను ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా అందించడం వీటి ప్రత్యేకత. గృహ హింస, లైంగిక వేధింపులు, లైంగిక దాడులు, మానసిక లేదా ఆర్థిక వేధింపులు, అక్రమ రవాణా, యాసిడ్ దాడులు, పరువు పేరుతో జరిగే నేరాలు తదితర సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్న మహిళలు ఈ కేంద్రాల సహాయం పొందవచ్చు.
సఖి కేంద్రాల్లో ఎలాంటి సేవలు అందుతాయి?
బాధిత మహిళ పరిస్థితిని బట్టి సఖి కేంద్రాల ద్వారా అత్యవసర స్పందన, రెస్క్యూ సేవలు, వైద్య సహాయం, పోలీసు సహాయం, FIR/DIR నమోదు విషయంలో సహకారం, న్యాయ సహాయం, సైకో-సోషల్ కౌన్సెలింగ్, తాత్కాలిక ఆశ్రయం వంటి సేవలు అందుబాటులో ఉంటాయి. అవసరాన్ని బట్టి పోలీసు, వైద్య వ్యవస్థ, జిల్లా న్యాయ సేవా సంస్థలు తదితర విభాగాలతో సమన్వయం చేస్తూ బాధిత మహిళకు సహాయం అందిస్తారు.
సఖి కేంద్రాన్ని ఎలా సంప్రదించాలి?
హింస లేదా వేధింపులకు గురైన మహిళలు నేరుగా సమీపంలోని సఖి కేంద్రాన్ని సంప్రదించవచ్చు. మహిళా హెల్ప్లైన్ 181 ద్వారా కూడా సహాయం కోరవచ్చు. ఈ హెల్ప్లైన్తో సఖి కేంద్రాలు అనుసంధానమై పనిచేస్తాయి. బాధితురాలు స్వయంగా కేంద్రానికి వెళ్లలేని అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సంబంధిత వ్యవస్థలతో సమన్వయం చేసి రెస్క్యూ, వైద్య సహాయం వంటి సేవలకు అనుసంధానం చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
స్త్రీ నిధి అంటే ఏమిటి?
మహిళల ఆర్థిక సాధికారతలో స్త్రీ నిధి క్రెడిట్ కో-ఆపరేటివ్ ఫెడరేషన్ లిమిటెడ్ (Stree Nidhi Credit Cooperative Federation Ltd.) కీలకమైన వ్యవస్థ. ప్రభుత్వం, మండల సమాఖ్యల భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటైన ఈ సంస్థ ప్రధానంగా స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలకు రుణ ప్రవాహాన్ని పెంచేందుకు పనిచేస్తోంది. బ్యాంకింగ్ రంగం ద్వారా వచ్చే రుణాలకు అదనంగా, పేద స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులకు సకాలంలో, అందుబాటులో రుణ సదుపాయం కల్పించడం స్త్రీ నిధి ప్రధాన లక్ష్యం.
ఎవరికి ప్రయోజనం?
స్త్రీ నిధి ప్రధానంగా స్వయం సహాయక సంఘాల వ్యవస్థతో అనుసంధానమై ఉంటుంది. అర్హత కలిగిన SHG మహిళలు తమ అవసరాలు, జీవనోపాధి కార్యకలాపాలకు నిర్దేశించిన విధానాల ప్రకారం రుణాలు పొందే అవకాశం ఉంటుంది. కుటుంబ ఆదాయాన్ని పెంచుకునే చిన్న వ్యాపారాలు, స్వయం ఉపాధి, వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలు, ఇతర జీవనోపాధి అవసరాలకు రుణ సదుపాయం మహిళలకు ఉపయోగపడుతుంది. అయితే రుణ పరిమితి, వడ్డీ, తిరిగి చెల్లింపు కాలం, అర్హత వంటి అంశాలు ఆయా రుణ ఉత్పత్తి, అప్పటి ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాల ఆధారంగా మారవచ్చు.
మహిళా సంఘాలకు స్త్రీ నిధి ఎందుకు కీలకం?
చిన్న వ్యాపారం లేదా ఆదాయ వనరును ప్రారంభించాలనుకునే గ్రామీణ మహిళలకు పెట్టుబడి ప్రధాన సమస్యగా మారుతుంది. ఈ పరిస్థితుల్లో SHG వ్యవస్థ ద్వారా ఆర్థిక క్రమశిక్షణను పెంపొందించడంతో పాటు అవసరమైన సమయంలో రుణం అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో స్త్రీ నిధి ఉపయోగపడుతుంది. దీంతో మహిళలు కేవలం కుటుంబ ఆర్థిక అవసరాలకే కాకుండా స్వయం ఉపాధి అవకాశాలను సృష్టించుకోవడం, ఇప్పటికే చేస్తున్న వ్యాపారాన్ని విస్తరించడం, కుటుంబ ఆదాయంలో తమ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచుకోవడం సాధ్యమవుతుంది.
ఇందిరా మహిళా శక్తితోనూ అనుసంధానం
తెలంగాణలో మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల ఆర్థిక సాధికారతకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. ఇందిరా మహిళా శక్తి కింద బ్యాంకులు, స్త్రీ నిధి ద్వారా వ్యక్తిగత SHG సభ్యులు తీసుకునే కొన్ని అర్హత కలిగిన రుణాలకు ప్రభుత్వ వడ్డీ రాయితీ విధానం వర్తించేలా మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయి. అయితే రుణం తీసుకున్నంత మాత్రాన ప్రతి ఒక్కరికీ ఒకే విధమైన ప్రయోజనాలు వస్తాయని భావించకూడదు. రుణ చెల్లింపులు, అర్హత ప్రమాణాలు, రుణ రకం తదితర నిబంధనలను బట్టి ప్రయోజనాలు నిర్ణయించబడతాయి.
సఖి – స్త్రీ నిధి.. లక్ష్యం మహిళా సాధికారతే
సఖి కేంద్రాలు, స్త్రీ నిధి రెండూ మహిళలకు ఉపయోగపడే వ్యవస్థలే అయినప్పటికీ వాటి లక్ష్యాలు భిన్నమైనవి. సఖి కేంద్రం మహిళకు సంక్షోభ సమయంలో రక్షణ, వైద్య, పోలీసు, న్యాయ, కౌన్సెలింగ్ సహాయం అందిస్తే.. స్త్రీ నిధి SHG మహిళలకు ఆర్థిక అవకాశాలను అందించడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఒకటి మహిళ భద్రతకు అండగా నిలిస్తే.. మరొకటి ఆమె ఆర్థికంగా స్వావలంబన సాధించేందుకు తోడ్పడుతుంది. తెలంగాణలో మహిళా సాధికారతకు ఈ రెండు వ్యవస్థలు తమ తమ పరిధిలో కీలకంగా ఉన్నాయి.
గమనిక: స్త్రీ నిధి రుణాల మొత్తం, వడ్డీ, అర్హత, తిరిగి చెల్లింపు నిబంధనలు కాలానుగుణంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. రుణం కోసం దరఖాస్తు చేసే ముందు సంబంధిత SHG/గ్రామ లేదా మండల సమాఖ్య, SERP/MEPMA లేదా స్త్రీ నిధి అధికారిక సమాచారం ద్వారా తాజా నిబంధనలు తెలుసుకోవడం మంచిది.
Read also: Stree Shakti Scheme AP: మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం.. ఎవరికి వర్తిస్తుంది? ఏ బస్సుల్లో ఫ్రీ? ఏ ID చూపించాలి?
Arogya Lakshmi Scheme Telangana: గర్భిణులు, బాలింతలు, చిన్నారులకు ‘ఆరోగ్య లక్ష్మి’.. ఎవరికి ఏం అందుతుంది? పూర్తి వివరాలు
Deepam 2.0 Scheme: ఏపీలో మహిళలకు ఉచిత గ్యాస్ సిలిండర్లు.. దీపం 2.0 ఎవరికి వస్తుంది? బుకింగ్ నుంచి సబ్సిడీ వరకు పూర్తి వివరాలు
