Arogya Lakshmi Scheme Telangana: తెలంగాణలో మహిళలు, చిన్నారుల్లో పోషకాహార లోపాన్ని తగ్గించేందుకు అమలు చేస్తున్న ముఖ్యమైన కార్యక్రమాల్లో ‘ఆరోగ్య లక్ష్మి’ (Arogya Lakshmi) ఒకటి. గర్భిణులు, బాలింతలకు అంగన్వాడీ కేంద్రాల్లో పోషక విలువలతో కూడిన ‘వన్ ఫుల్ మీల్’ అందించడం ఈ కార్యక్రమంలో ప్రధాన భాగం. చిన్నారులకు కూడా వయసును బట్టి గుడ్లు, బాలామృతం, వేడి భోజనం వంటి అనుబంధ పోషకాహారం అందిస్తున్నారు. 2026 జూలైలోనూ తెలంగాణ ప్రభుత్వ జిల్లా, మహిళా శిశు సంక్షేమ శాఖ వెబ్పేజీల్లో Arogya Lakshmi – One Full Meal Programme అమలులో ఉన్న కార్యక్రమంగా పేర్కొన్నారు. సంగారెడ్డి జిల్లా అధికారిక పేజీ జూలై 16, 2026న నవీకరించబడగా, మెదక్ జిల్లా ఆరోగ్య లక్ష్మి పేజీ జూలై 4, 2026న నవీకరించబడింది.
ఆరోగ్య లక్ష్మి పథకం అంటే ఏమిటి?
గర్భధారణ నుంచి ప్రసవానంతర కాలం వరకు మహిళలకు సరైన పోషకాహారం అందించడం తల్లి, బిడ్డ ఆరోగ్యానికి కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో ICDS వ్యవస్థ ద్వారా గర్భిణులు, బాలింతలకు ఇచ్చే అనుబంధ పోషకాహారాన్ని మరింత సమర్థంగా అందించేందుకు Arogya Lakshmi One Full Meal Programme తీసుకొచ్చారు. ఈ కార్యక్రమం తొలుత 2013లో ప్రతికూల ఆరోగ్య, పోషకాహార సూచికలు ఉన్న కొన్ని ICDS ప్రాజెక్టుల్లో ప్రారంభమైంది. తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత 2015 నుంచి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ICDS ప్రాజెక్టులకు విస్తరించినట్లు మహిళా అభివృద్ధి, శిశు సంక్షేమ శాఖ పేర్కొంటోంది.
గర్భిణులు, బాలింతలకు ఏం అందిస్తారు?
ఆరోగ్య లక్ష్మిలో ప్రధానంగా గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులకు అంగన్వాడీ కేంద్రంలో ఒక పూర్తిస్థాయి పోషకాహార భోజనం అందిస్తారు. అధికారిక మార్గదర్శకాల ప్రకారం భోజనంలో బియ్యం, పప్పు, ఆకుకూరలు లేదా సాంబార్, కూరగాయలు, గుడ్డు, పాలు ఉంటాయి. ప్రభుత్వ WDCW సమాచారం ప్రకారం ఒక ఫుల్ మీల్లో 150 గ్రాముల బియ్యం, 30 గ్రాముల పప్పు, 16 గ్రాముల నూనె, 50 గ్రాముల కూరగాయలు వంటి పదార్థాలతో పాటు గుడ్డు, 200 మిల్లీలీటర్ల పాలు ఉంటాయి. మెనూలో రోజును బట్టి పప్పు, ఆకుకూరలు, సాంబార్, ఎగ్ కర్రీ, పెరుగు వంటి వాటిలో మార్పులు ఉంటాయి.
ఈ అనుబంధ పోషకాహారం ద్వారా గర్భిణులు, బాలింతల రోజువారీ అవసరాల్లో సుమారు 40-45 శాతం క్యాలరీలు, ప్రొటీన్, కాల్షియం అవసరాలను తీర్చాలని కార్యక్రమం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
గుడ్లు, పాలు ఎన్ని రోజులు?
ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక WDCW పేజీ ప్రకారం గర్భిణులు, బాలింతలకు వన్ ఫుల్ మీల్ కనీసం 25 రోజుల పాటు అంగన్వాడీ కేంద్రంలో స్పాట్ ఫీడింగ్గా అందించే విధానం ఉంది. నెలకు 30 గుడ్లు, అలాగే 30 రోజుల పాల కేటాయింపులో 25 రోజులు పాలు, మిగతా రోజుల్లో మెనూకు అనుగుణంగా పెరుగు రూపంలో అందించే విధానాన్ని మార్గదర్శకాలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే కొన్ని జిల్లా ప్రభుత్వ పేజీల్లో ఇప్పటికీ పాలు 25 రోజులు, గుడ్డు ప్రతిరోజూ అని పేర్కొనడం కనిపిస్తోంది. స్థానిక సరఫరా, తాజా అమలు వివరాల కోసం సంబంధిత అంగన్వాడీ కేంద్రాన్ని సంప్రదించడం మంచిది.
చిన్నారులకు కూడా పోషకాహారం
ఆరోగ్య లక్ష్మితో అనుసంధానమైన Supplementary Nutrition Programme ద్వారా చిన్నారులకు వయసును బట్టి పోషకాహారం అందిస్తున్నారు. 7 నెలల నుంచి 3 సంవత్సరాల పిల్లలకు నెలకు 2.5 కిలోల బాలామృతం, 16 గుడ్లు అందిస్తున్నట్లు WDCW పేర్కొంటోంది. 3 నుంచి 6 సంవత్సరాల పిల్లలకు అంగన్వాడీ కేంద్రంలో బియ్యం, పప్పు, కూరగాయలు, గుడ్డు, పోషక స్నాక్స్తో కూడిన హాట్ మీల్ అందించే విధానం ఉంది. తీవ్ర లేదా మోస్తరు పోషకాహార లోపం ఉన్న చిన్నారులకు అదనపు గుడ్డు, పాలు, ఇతర పోషకాహారాన్ని పర్యవేక్షణలో అందించే ప్రత్యేక విధానం కూడా అమల్లో ఉంది.
బాలామృతం అంటే ఏంటి?
బాలామృతం (Balamrutham) చిన్నపిల్లల కోసం రూపొందించిన ఫోర్టిఫైడ్ అనుబంధ ఆహారం. గోధుమలు, శనగపప్పు, పాలపొడి, నూనె, చక్కెర తదితర పదార్థాలతో దీన్ని తయారు చేస్తారు. పిల్లల ఎదుగుదలకు అవసరమైన ప్రొటీన్, ఐరన్, కాల్షియం తదితర పోషకాలు అందేలా దీనిని రూపొందించారు. 7 నెలల నుంచి 3 సంవత్సరాల పిల్లలకు నెలకు 2.5 కిలోల బాలామృతం Take Home Rationగా అందించే విధానం ఉన్నట్లు తెలంగాణ WDCW వివరించింది.
ఆరోగ్య లక్ష్మి ప్రధాన లక్ష్యాలు ఇవే
ఆరోగ్య లక్ష్మి కేవలం భోజనం అందించే కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు. గర్భిణులు, బాలింతల పోషక స్థితిని మెరుగుపరచడం, రక్తహీనతను తగ్గించడం, తక్కువ బరువుతో శిశువులు జన్మించే పరిస్థితులను తగ్గించడం, చిన్నారుల్లో పోషకాహార లోపాన్ని నియంత్రించడం వంటి లక్ష్యాలతో దీన్ని అమలు చేస్తున్నారు. అలాగే గర్భిణులు, బాలింతలు అంగన్వాడీ కేంద్రాల్లో నమోదు కావడం, ఆరోగ్య పరీక్షలు, టీకాలు పొందేలా చూడటం, ఐరన్-ఫోలిక్ యాసిడ్ (IFA) మాత్రల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా కార్యక్రమ లక్ష్యాల్లో భాగం.
ఎవరికి అర్హత ఉంటుంది?
ఈ కార్యక్రమం ప్రధానంగా గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు, చిన్నారుల కోసం ICDS/అంగన్వాడీ వ్యవస్థ ద్వారా అమలవుతోంది. లబ్ధిదారులను గుర్తించడం, గర్భిణులను త్వరగా నమోదు చేయడం, గర్భిణులు-బాలింతలను అంగన్వాడీ కేంద్రాల్లో నమోదు చేయించడం వంటి బాధ్యతల్లో అంగన్వాడీ వర్కర్, ASHA తదితర క్షేత్రస్థాయి సిబ్బంది పాల్గొంటారని అధికారిక మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి.
ఆరోగ్య లక్ష్మికి ఎలా నమోదు చేసుకోవాలి?
ఇది సాధారణంగా ప్రత్యేక వెబ్సైట్లో దరఖాస్తు చేసి నగదు పొందే పథకం కాదు. సమీప అంగన్వాడీ కేంద్రాన్ని సంప్రదించి నమోదు చేసుకోవడం ప్రధాన మార్గం. గర్భిణులు తమ ప్రాంతంలోని అంగన్వాడీ వర్కర్ లేదా ASHA వర్కర్ను సంప్రదించవచ్చు. అధికారిక జిల్లా పేజీలు కూడా లబ్ధి పొందేందుకు అంగన్వాడీ కేంద్రాన్ని సంప్రదించాలని సూచిస్తున్నాయి. స్థానికంగా అవసరమైన నమోదు వివరాలు, అందుతున్న మెనూ, పంపిణీ రోజులు తదితర విషయాలను అంగన్వాడీ వర్కర్ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
తెలంగాణ మహిళా అభివృద్ధి, శిశు సంక్షేమ శాఖ – ఆరోగ్య లక్ష్మి వివరాలు
2026 తాజా అప్డేట్ ఏంటి?
జూలై 2026 నాటికి ఆరోగ్య లక్ష్మి/One Full Meal Programme తెలంగాణలో మహిళా, శిశు సంక్షేమ శాఖ కార్యక్రమాల్లో కొనసాగుతున్నట్లు తాజా ప్రభుత్వ జిల్లా పేజీలు చూపిస్తున్నాయి. సంగారెడ్డి జిల్లా Women & Child Welfare పేజీలో Arogya Lakshmiను ప్రస్తుతం అంగన్వాడీల ద్వారా అందిస్తున్న సేవల్లో ఒకటిగా పేర్కొన్నారు. హనుమకొండ జిల్లా తాజా WCDS పేజీలోనూ గర్భిణులు, బాలింతలకు One Full Meal Programme అమలును పేర్కొన్నారు. అంగన్వాడీల ద్వారా Supplementary Nutrition, Arogya Lakshmi, Pre-School Education, Immunization, Nutrition and Health Education వంటి సేవలు కొనసాగుతున్నట్లు వివరించింది.
అయితే పథకానికి సంబంధించిన కొన్ని ప్రభుత్వ వెబ్పేజీల్లో లబ్ధిదారుల సంఖ్య, ఖర్చు, ఒక్కో భోజనం పాత ధరల వంటి చారిత్రక గణాంకాలు ఇంకా కనిపిస్తున్నాయి. అందువల్ల 2026 ప్రస్తుత లబ్ధిదారుల మొత్తం సంఖ్య లేదా తాజా యూనిట్ కాస్ట్గా వాటిని పరిగణించడం సరైంది కాదు. తాజా రాష్ట్రవ్యాప్త సంఖ్యలు అందుబాటులోకి వస్తే వాటినే ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలి.
తల్లి నుంచి బిడ్డ వరకు పోషక భద్రత
గర్భిణిగా ఉన్నప్పటి నుంచి బిడ్డకు ఆరేళ్లు వచ్చే వరకు పోషకాహారం అత్యంత కీలకం. ఈ దశలో తల్లికి పోషకాహారం, రక్తహీనత నియంత్రణ, చిన్నారుల ఎదుగుదల పర్యవేక్షణను అంగన్వాడీ వ్యవస్థతో అనుసంధానం చేయడమే ఆరోగ్య లక్ష్మి కార్యక్రమంలో ముఖ్యమైన అంశం. అర్హులైన గర్భిణులు, బాలింతలు తమ ప్రాంత అంగన్వాడీలో నమోదు వివరాలను తనిఖీ చేసుకుని అందుబాటులో ఉన్న పోషకాహార, ఆరోగ్య సేవలను వినియోగించుకోవచ్చు.
ఇవీ చదవండి: Tribal welfare AP: అడవిబిడ్డల చింత తీర్చిన జగన్ పాలన.. గిరిపుత్రులను గుండెల్లో పెట్టుకున్న ప్రభుత్వం
Telangana: తెలంగాణలో గిగ్ వర్కర్లకు చట్టబద్ధ రక్షణ: ‘Telangana Platform Based Gig Workers Bill’ అమల్లోకి