US-Iran Peace Talks: పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న యుద్ధ ఉద్రిక్తతలకు తెరపడే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. కొంతకాలంగా పరస్పర హెచ్చరికలు, సైనిక చర్యలతో అట్టుడుకుతున్న అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య ఇప్పుడు దౌత్యపరమైన కదలికలు మొదలయ్యాయి. ఖతార్‌ మధ్యవర్తిత్వంతో రెండు దేశాల మధ్య విభేదాలను పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్, ఖతార్‌ పాలకుడు షేక్‌ తమిమ్‌ బిన్‌ హమద్‌ అల్‌-థానీ మధ్య జరిగిన ఫోన్‌ సంభాషణ ఈ పరిణామాల్లో కీలకంగా మారింది. మరోవైపు ఇరాన్‌ కూడా శాంతి చర్చలకు సానుకూల సంకేతాలు ఇస్తూనే, తమ డిమాండ్ల విషయంలో వెనక్కి తగ్గేది లేదని స్పష్టం చేస్తోంది.
అమెరికా రాజకీయాల్లో మార్పులు.. ట్రంప్‌పై ఒత్తిడి?
అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల నేపథ్యంలో దేశీయ రాజకీయ పరిస్థితులు ట్రంప్ ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయనే విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి. పశ్చిమాసియాలో సైనిక చర్యలు కొనసాగితే అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థపైనా, అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్‌పైనా ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశముంది. ముఖ్యంగా ఇంధన ధరల పెరుగుదల అమెరికన్‌ వినియోగదారులపై భారం మోపుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో యుద్ధాన్ని మరింత విస్తరించడం కంటే దౌత్యపరంగా పరిష్కరించుకోవడం ట్రంప్ ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా ప్రయోజనకరంగా ఉండవచ్చని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.
ఖతార్‌ మధ్యవర్తిత్వం ఎందుకు కీలకం?
అమెరికాతో సన్నిహిత సంబంధాలు కొనసాగిస్తూనే ఇరాన్‌తోనూ సంప్రదింపులు జరపగలిగే దేశాల్లో ఖతార్‌ ఒకటి. గతంలోనూ పశ్చిమాసియాలో పలు సంక్షోభాల పరిష్కారానికి ఆ దేశం మధ్యవర్తిత్వం వహించింది. ఇప్పుడు అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య సందేశాల మార్పిడి, అణు కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనల పరిశీలనలో ఖతార్‌ పాత్ర కీలకంగా మారుతోంది. ప్రత్యక్ష చర్చలపై రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న అపనమ్మకాన్ని తొలగించడమే ప్రస్తుతం ప్రధాన సవాలుగా కనిపిస్తోంది.
రెండు రోజుల్లో ఒప్పందం.. ఖతార్‌ కొత్త ప్రతిపాదన
ఖతార్‌ మధ్యవర్తులు రూపొందించిన తాజా ప్రతిపాదనలో రెండు రోజుల విశ్వాస నిర్మాణ చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చినట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా వెల్లడించింది. మొదటి రోజు అమెరికా ఇరాన్‌ ఓడరేవులపై నావికా దిగ్బంధాన్ని తొలగించడంతోపాటు స్తంభింపజేసిన నిధుల్లో కొంత మొత్తాన్ని విడుదల చేయాలి. ప్రతిగా ఇరాన్‌ తన అణు కేంద్రాల్లో అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ (IAEA) తనిఖీలకు అనుమతించాలి. రెండో రోజు హర్మూజ్‌ జలసంధిని తిరిగి తెరవాలి. అనంతరం అణు కార్యక్రమంపై విస్తృత చర్చలు ప్రారంభించాలన్నది ఈ ప్రతిపాదన సారాంశం. అయితే దీనికి రెండు దేశాల నుంచి తుది అంగీకారం లభించలేదు.
ఇరాన్‌ ఏడు షరతులు.. అమెరికా అంగీకరిస్తుందా?
శాంతి చర్చలకు ముందుగా అమెరికా తమ ఏడు షరతులను అమలు చేయాలని ఇరాన్‌ పట్టుబడుతోంది. అమెరికా ఆర్థిక ఆంక్షలను తొలగించడం, ఇరాన్‌ ఓడరేవులపై దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయడం, విదేశాల్లో స్తంభింపజేసిన ఆస్తులను విడుదల చేయడం, యుద్ధ నష్టాలకు పరిహారం చెల్లించడం, లెబనాన్‌ సహా ఇతర ప్రాంతాల్లో ఘర్షణలను ముగించడం వంటి డిమాండ్లు ఇందులో ఉన్నాయి. ఇరాన్‌ అత్యున్నత జాతీయ భద్రతా మండలి కార్యదర్శి మొహ్సెన్‌ రెజాయీ ఈ షరతులు అమలు చేయకుండా హర్మూజ్‌ జలసంధిని తెరవబోమని స్పష్టం చేశారు. అయితే ఏడు షరతుల పూర్తి అధికారిక జాబితా బహిర్గతం కాలేదు.
440 కిలోల యురేనియం.. అసలు వివాదం ఇదే!
అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య ఒప్పందానికి అతిపెద్ద అడ్డంకి అణు కార్యక్రమమే. అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం ఇరాన్‌ వద్ద 60 శాతం వరకు శుద్ధిచేసిన 440.9 కిలోల యురేనియం నిల్వలు ఉన్నాయి. అణ్వాయుధాల తయారీకి సాధారణంగా 90 శాతం శుద్ధి స్థాయి అవసరం. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్‌ అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోకుండా కట్టడి చేయాలని అమెరికా కోరుతోంది. మరోవైపు తమ అణు కార్యక్రమం శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసమేనని టెహ్రాన్‌ వాదిస్తోంది. యురేనియం నిల్వల నిర్వహణ, అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ, ఆంక్షల సడలింపుపై పరస్పర అంగీకారం కుదిరితే శాంతి ఒప్పందానికి ప్రధాన అడ్డంకి తొలగినట్లే.
ట్రంప్ ప్రభుత్వంలోనూ భిన్నాభిప్రాయాలు
ఇరాన్‌తో చర్చల విషయంలో ట్రంప్ ప్రభుత్వంలోనూ భిన్నమైన అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నట్లు అమెరికా మీడియా కథనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌ దౌత్యపరమైన పరిష్కారానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుండగా, మరికొందరు సైనిక ఒత్తిడిని కొనసాగించాలని భావిస్తున్నారు. వాన్స్‌ ఖతార్‌, పాకిస్థాన్‌ మధ్యవర్తులతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నట్లు సమాచారం. అయితే చర్చలు కొనసాగుతున్న సమయంలోనే శుక్రవారం ఇరాన్‌లోని ఖేష్మ్‌ ద్వీపం వద్ద వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థపై అమెరికా పరిమిత దాడులు నిర్వహించినట్లు ట్రంప్ ప్రకటించారు. దీంతో దౌత్య ప్రయత్నాలు ఒకవైపు, సైనిక ఉద్రిక్తతలు మరోవైపు కొనసాగుతున్నాయి.
హర్మూజ్‌ జలసంధి తెరుచుకుంటే భారత్‌కూ ఊరట
ప్రపంచ చమురు రవాణాలో హర్మూజ్‌ జలసంధికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ నుంచి అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చమురు, సహజవాయువు తరలించే ప్రధాన సముద్ర మార్గాల్లో ఇదొకటి. ఈ మార్గంలో రవాణా అంతరాయాలు ఏర్పడితే చమురు సరఫరా, నౌకల బీమా, రవాణా ఖర్చులపై ప్రభావం పడుతుంది. ముడిచమురు దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే భారత్‌కు కూడా ఇది కీలక పరిణామమే. శాంతి ఒప్పందంతో సముద్ర రవాణా సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలపై ఒత్తిడి తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. తద్వారా భారత్‌లో పెట్రోల్‌, డీజిల్‌ ధరలు, ద్రవ్యోల్బణంపై పరోక్షంగా సానుకూల ప్రభావం పడవచ్చు.
శాంతి ఒప్పందం కుదిరేనా?
అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య తాజా దౌత్య ప్రయత్నాలు పశ్చిమాసియాలో శాంతికి అవకాశాన్ని కల్పిస్తున్నప్పటికీ తుది ఒప్పందం ఇంకా దూరంగానే కనిపిస్తోంది. ముందుగా ఆంక్షలను తొలగించాలని ఇరాన్‌ కోరుతుండగా, అణు కార్యక్రమంపై హామీలు లేకుండా ముందుకు వెళ్లేందుకు అమెరికా సిద్ధంగా లేదు. మరోవైపు లెబనాన్‌, యెమెన్‌, గల్ఫ్‌ దేశాల్లో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు కూడా చర్చలను క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ఖతార్‌ ప్రతిపాదించిన దశలవారీ ఒప్పందం ఎంతవరకు విజయవంతమవుతుందనేది కీలకంగా మారింది. రెండు దేశాలు పరస్పర విశ్వాసాన్ని పెంచుకుంటే ఎనిమిది నెలలకు పైగా కొనసాగుతున్న ఘర్షణకు ముగింపు పలికే అవకాశం ఉంది.
ఇవీ చదవండి: US Midterm Elections 2026: అమెరికాలో ట్రంప్‌కు అసలు పరీక్ష మొదలు.. డెమోక్రాట్ల చేతికి దర్యాప్తు అస్త్రం!
US Midterm Elections 2026: ట్రంప్‌కు భారీ ఝలక్‌.. అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల్లో డెమోక్రాట్ల ప్రభంజనం!
