Pitru Paksha 2026: హిందూ ధర్మంలో పితృ దేవతలను స్మరించుకునే పవిత్ర కాలంగా మహాలయ పితృపక్షాలు భావిస్తారు. పూర్వీకులకు తర్పణం, శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం వంటి ఆచారాలను నిర్వహించే ఈ కాలానికి శాస్త్రాల్లో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. 2026లో మహాలయ పితృపక్షాలు సెప్టెంబర్ 27న ప్రారంభమై అక్టోబర్ 10న సర్వపితృ అమావాస్యతో ముగుస్తాయి.
పితృపక్షాలు ఎందుకు ప్రత్యేకం?
పితృ దేవతలను స్మరించుకుంటూ వారికి శ్రద్ధతో చేసే కర్మలను శ్రాద్ధం అంటారు. పూర్వీకుల పట్ల కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేయడం, వారి పేరుతో తర్పణం చేయడం, అన్నదానం లేదా ఇతర ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం ఈ కాలంలో ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. మహాలయ పక్షం సమయంలో తమ పూర్వీకులను స్మరించి శాస్త్రోక్తంగా కర్మలు నిర్వహించడం ద్వారా కుటుంబంలో పితృదేవతల పట్ల ఉన్న కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేస్తారని ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి. దక్షిణ భారత అమాంత పంచాంగ సంప్రదాయంలో ఈ కాలం భాద్రపద పౌర్ణమి అనంతరం ప్రారంభమై ఆశ్వయుజ కృష్ణపక్షంలో కొనసాగుతుంది. ఉత్తర భారత పూర్ణిమాంత పద్ధతిలో మాసనామం భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ పితృకర్మలకు సంబంధించిన రోజులు సాధారణంగా ఇదే కాలానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి.
2026 పితృపక్ష తేదీలు
2026లో పితృపక్ష శ్రాద్ధ దినాలు సెప్టెంబర్ 27 నుంచి ప్రారంభమవుతున్నాయి. తిథుల ప్రకారం సెప్టెంబర్ 27న పాడ్యమి శ్రాద్ధం, సెప్టెంబర్ 28న విదియ, సెప్టెంబర్ 29న తదియ, సెప్టెంబర్ 30న చవితి, పంచమి వంటి శ్రాద్ధ తిథులు వస్తున్నాయి. అక్టోబర్ 1 నుంచి షష్ఠి, సప్తమి, అష్టమి, నవమి, దశమి, ఏకాదశి, ద్వాదశి, త్రయోదశి, చతుర్దశి తిథులు కొనసాగుతాయి. అక్టోబర్ 10, 2026న సర్వపితృ అమావాస్య వస్తుంది. దీనినే మహాలయ అమావాస్యగా కూడా పిలుస్తారు. పూర్వీకుల మరణ తిథి తెలియని సందర్భాల్లో కూడా ఈ రోజున పితృకర్మలు నిర్వహించేందుకు సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది.
మహాలయ అమావాస్య ప్రాధాన్యత
సంవత్సరంలోని అమావాస్యలలో మహాలయ అమావాస్యకు ప్రత్యేక స్థానం ఉందని ధర్మశాస్త్ర సంప్రదాయాలు చెబుతాయి. పితృపక్షంలో వివిధ తిథులకు అనుగుణంగా ఆయా పితరులకు శ్రాద్ధాలు నిర్వహించినప్పటికీ, సర్వపితృ అమావాస్య రోజున తెలిసిన, తెలియని పూర్వీకులను స్మరించుకుని పితృకర్మలు నిర్వహించే ఆచారం ఉంది. ప్రత్యేకంగా మరణించిన వారి ఖచ్చితమైన తిథి తెలియని కుటుంబాలకు సర్వపితృ అమావాస్య రోజున శ్రాద్ధం చేయడం ముఖ్యమైన సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది. ఈ రోజును పితృపక్షంలోని చివరి తిథిగా పంచాంగాలు పేర్కొంటున్నాయి.
పితృకర్మల్లో తర్పణం
పితృపక్షంలో తర్పణానికి కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. సాధారణంగా నువ్వులు, నీటితో పితృదేవతలను స్మరించుకుంటూ తర్పణం సమర్పిస్తారు. కుటుంబ సంప్రదాయం, ప్రాంతీయ ఆచారం, శాస్త్ర పద్ధతులను అనుసరించి శ్రాద్ధ విధానాలు మారవచ్చు. శ్రాద్ధం నిర్వహించే సమయం కూడా పంచాంగంలోని తిథి, స్థానిక సూర్యోదయ సమయం ఆధారంగా మారుతుంది. అందువల్ల నిర్దిష్ట శ్రాద్ధ సమయం కోసం స్థానిక పంచాంగాన్ని పరిశీలించడం లేదా కుటుంబ పురోహితుల సూచన తీసుకోవడం ఆనవాయితీ.
కాశీ, గయలో కర్మలు చేసినా?
కాశీ, గయ, ప్రయాగ, రామేశ్వరం వంటి పుణ్యక్షేత్రాల్లో పితృకర్మలు నిర్వహించిన వారు మహాలయ పక్షంలో ఏ విధంగా ఆచరించాలనే విషయంలో కుటుంబ సంప్రదాయం, పురోహితుల సూచనలను అనుసరిస్తారు. మీరు ఇచ్చిన వివరాల్లో పేర్కొన్న ధర్మశాస్త్ర వివరణ ప్రకారం, వార్షిక ఆబ్దికం ఒక నిర్దిష్ట పితృతిథికి సంబంధించిన కర్మగా, మహాలయ పక్షం విస్తృతమైన పితృదేవతా స్మరణకు సంబంధించిన ఆచారంగా వివరించబడింది. అందుకే రెండు కర్మలకు వేర్వేరు ప్రాధాన్యతలు ఉన్నాయని ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో చెబుతారు.
పితృపక్షంలో పాటించే ఆచారాలు
పితృపక్షంలో కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రాద్ధం, తర్పణం, పిండప్రదానం, బ్రాహ్మణ భోజనం, అన్నదానం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. కొన్నిచోట్ల పూర్వీకులకు ఇష్టమైన ఆహార పదార్థాలను సిద్ధం చేసి నైవేద్యంగా సమర్పించే సంప్రదాయం కూడా ఉంది. ప్రాంతాన్ని బట్టి ఆచారాల్లో తేడాలు కనిపిస్తాయి. కొన్నిచోట్ల పితృకర్మలకు ప్రత్యేకంగా బియ్యం, పప్పులు, కూరగాయలు, బెల్లం తదితర పదార్థాలను దానం చేస్తారు. ముఖ్యంగా కుటుంబ పెద్దలు పాటించిన సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించడం పితృపక్ష ఆచరణలో భాగంగా భావిస్తారు.
దౌహిత్రిక మహాలయానికి ప్రత్యేకత
కుమారులు లేని కుటుంబాల్లో కుమార్తెకు పుట్టిన కుమారుడు, అంటే దౌహిత్రుడు, తల్లి వైపు పూర్వీకులకు సంబంధించిన కొన్ని పితృకర్మలను నిర్వహించే సంప్రదాయ ప్రస్తావనలు ధర్మశాస్త్రాల్లో కనిపిస్తాయి. మీరు అందించిన వివరాల ప్రకారం, ఆశ్వయుజ మాసం శుక్లపక్ష పాడ్యమి రోజున దౌహిత్రిక మహాలయానికి సంబంధించిన ఆచారం కొన్ని సంప్రదాయాల్లో ఉంది. అయితే ఇలాంటి కర్మల విధానం ప్రాంతీయ ఆచారం, కుటుంబ సంప్రదాయం, పురోహితుల మార్గదర్శకత్వం ఆధారంగా మారవచ్చు.
2026లో ముఖ్యమైన తేదీలు
2026 పితృపక్షంలో ముఖ్యమైన రోజులను గమనిస్తే సెప్టెంబర్ 27న పితృపక్ష పాడ్యమి శ్రాద్ధం ప్రారంభమవుతుంది. అక్టోబర్ 2న సప్తమి, అక్టోబర్ 3న అష్టమి, అక్టోబర్ 4న నవమి, అక్టోబర్ 5న దశమి, అక్టోబర్ 6న ఏకాదశి, అక్టోబర్ 7న ద్వాదశి, అక్టోబర్ 8న త్రయోదశి, అక్టోబర్ 9న చతుర్దశి వస్తాయి. అక్టోబర్ 10న సర్వపితృ అమావాస్యతో పితృపక్షం ముగుస్తుంది. అక్టోబర్ 10న అమావాస్య తిథి రాత్రి 9:19 వరకు కొనసాగుతుందని తిరుపతి ప్రాంతానికి సంబంధించిన పంచాంగ సమాచారం పేర్కొంటోంది. శ్రాద్ధ కర్మలకు సంబంధించిన మధ్యాహ్న కాలాన్ని కూడా స్థానిక పంచాంగం ప్రత్యేకంగా సూచిస్తోంది.
పితృపక్షం కేవలం ఒక ఆచార కాలంగా కాకుండా పూర్వీకులను స్మరించుకోవడం, వారి పట్ల కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేయడం, కుటుంబ ధార్మిక సంప్రదాయాలను కొనసాగించడం వంటి భావాలతో ముడిపడి ఉంటుంది. అందుకే ప్రతి కుటుంబం తమకు అనుసరించే సంప్రదాయం, ప్రాంతీయ పద్ధతి, పురోహితుల సూచనల ప్రకారం పితృకర్మలను నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
Read also: Pitru Paksha 2026: సెప్టెంబర్ 27 నుంచి పితృపక్షం.. అక్టోబర్ 10 మహాలయ అమావాస్య రోజు ఏం చేయాలి?
Pitru Paksha Tarpanam Telugu: పితృ తర్పణంలో బొటనవేలు–చూపుడు వేలు మధ్య నుంచే నీరు ఎందుకు వదులుతారు?
