Cyclone Arnab: బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అర్నబ్ తుపాను ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర ప్రాంత ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తోంది. తీవ్ర వాయుగుండం నుంచి తుపానుగా బలపడిన ఈ వాతావరణ వ్యవస్థ అక్టోబర్ 28న ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని దాటే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో తుపాను తీవ్రత, భారీ వర్షాలు, ఈదురుగాలులపై చర్చ జరుగుతుండగా.. అసలు ఈ తుపానుకు ‘అర్నబ్’ అనే పేరు ఎందుకు పెట్టారు? ఈ పేరును ఏ దేశం సూచించింది? తుపానులకు పేర్లు ఎవరు నిర్ణయిస్తారు? అనే విషయాలు ఆసక్తికరంగా మారాయి. తుపానుల పేర్ల వెనుక అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రత్యేకమైన విధానం అమల్లో ఉంది.
అర్నబ్ అంటే అర్థమేంటి?
‘అర్నబ్’ (Arnab) అనే పదం బెంగాలీ భాష నుంచి వచ్చింది. బెంగాలీలో అర్నబ్ అంటే సముద్రం లేదా మహాసముద్రం అని అర్థం. సంస్కృతంలోని ‘అర్ణవ’ అనే పదంతోనూ దీనికి సంబంధం ఉంది. సముద్రంలో ఏర్పడే శక్తిమంతమైన తుపానుకు సముద్రాన్ని సూచించే పేరు పెట్టడం ఆసక్తికరంగా మారింది. ఈ పేరును బంగ్లాదేశ్ సూచించింది. అయితే తుపాను ఏర్పడిన తర్వాత అప్పటికప్పుడు ఈ పేరు నిర్ణయించలేదు. ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ఏర్పడే తుపానుల కోసం ముందుగానే సిద్ధం చేసిన అంతర్జాతీయ జాబితాలో ‘అర్నబ్’ పేరు ఉంది.
తుపానులకు పేర్లు పెట్టేది ఎవరు?
బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రంలో ఏర్పడే తుపానులకు పేర్లు పెట్టే బాధ్యతను భారత వాతావరణ శాఖకు చెందిన ప్రాంతీయ ప్రత్యేక వాతావరణ కేంద్రం (RSMC), న్యూఢిల్లీ నిర్వహిస్తుంది. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO), ఐక్యరాజ్యసమితి ఆసియా–పసిఫిక్ ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (ESCAP) ఆధ్వర్యంలోని తుపాను ప్యానెల్‌లో సభ్యదేశాలు సూచించిన పేర్లను ఉపయోగిస్తారు.
ఈ ప్యానెల్‌లో మొత్తం 13 దేశాలు ఉన్నాయి. భారత్, బంగ్లాదేశ్, ఇరాన్, మాల్దీవులు, మయన్మార్, ఒమన్, పాకిస్థాన్, ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, శ్రీలంక, థాయ్‌లాండ్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, యెమెన్ సభ్యదేశాలుగా ఉన్నాయి. ప్రతి దేశం 13 పేర్ల చొప్పున సూచించడంతో మొత్తం 169 పేర్లతో 2020లో కొత్త జాబితా రూపొందించారు. ఈ జాబితాలోని పేర్లను నిర్ణీత క్రమంలో తుపానులకు కేటాయిస్తారు.
తుపానులకు పేర్లు ఎందుకు పెడతారు?
తుపానులకు పేర్లు పెట్టడం వెనుక ప్రధానంగా ప్రజల భద్రతే లక్ష్యం. ఒకే సమయంలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తుపానులు ఏర్పడినప్పుడు వాటిని వేర్వేరుగా గుర్తించడం అవసరం. కేవలం అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలతో తుపాను వివరాలు చెప్పడం సామాన్య ప్రజలకు కష్టంగా ఉంటుంది. అదే ఒక ప్రత్యేకమైన పేరు ఉంటే వాతావరణ హెచ్చరికలు సులభంగా గుర్తుండిపోతాయి. మీడియా, ప్రభుత్వ సంస్థలు, విపత్తు నిర్వహణ బృందాలు కూడా ఒకే పేరుతో సమాచారాన్ని అందించగలుగుతాయి. తుపాను కదలికలు, ప్రభావిత ప్రాంతాలు, ముందస్తు హెచ్చరికలను ప్రజలకు వేగంగా చేరవేయడానికి ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుంది.
తుపాను పేర్లను ఎలా ఎంపిక చేస్తారు?
తుపాను పేర్ల ఎంపికకు కొన్ని ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి. పేర్లు చిన్నగా, సులభంగా ఉచ్చరించగలిగేలా ఉండాలి. ఏ దేశ ప్రజల మనోభావాలను దెబ్బతీసేలా ఉండకూడదు. రాజకీయాలు, మతాలు, సంస్కృతులకు సంబంధించిన వివాదాస్పద పేర్లను నివారిస్తారు. అలాగే ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరును ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో మరో తుపానుకు తిరిగి ఉపయోగించరు. సభ్యదేశాలు సూచించిన పేర్లను నిర్ణీత క్రమంలోనే కేటాయిస్తారు. తుపాను ఏ దేశం వైపు వెళ్తోందనే అంశం ఆధారంగా పేరును ఎంపిక చేయరు.
అర్నబ్ తర్వాత వచ్చే తుపాను పేరేంటి?
అర్నబ్ తర్వాత ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ఏర్పడే తదుపరి తుపానుకు ‘మురసు’ (Murasu) అనే పేరు కేటాయించనున్నారు. ఈ పేరును భారత్ సూచించింది. మురసు అంటే తమిళ భాషలో డోలు లేదా సంప్రదాయ వాద్యాన్ని సూచిస్తుంది. అలాగే తరువాతి పేర్లలో ఇరాన్ సూచించిన ‘అక్వాన్’, మాల్దీవులు సూచించిన ‘కానీ’, మయన్మార్ సూచించిన ‘న్గమాన్’, ఒమన్ సూచించిన ‘సాయిల్’ ఉన్నాయి. ఈ పేర్లన్నీ అంతర్జాతీయ తుపాను నామకరణ జాబితాలో భాగమే.
అర్నబ్ తుపాను ప్రస్తుతం ఎక్కడుంది?
అక్టోబర్ 26న అందిన వివరాల ప్రకారం అర్నబ్ తుపాను బంగాళాఖాతంలో గంటకు 15 కిలోమీటర్ల వేగంతో కదులుతోంది. విశాఖపట్నానికి సుమారు 650 కిలోమీటర్లు, కాకినాడకు 730 కిలోమీటర్లు, మచిలీపట్నానికి 830 కిలోమీటర్లు, బాపట్లకు 910 కిలోమీటర్ల దూరంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. తుపాను మరింత బలపడి అక్టోబర్ 28న ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని దాటే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేసింది. దీని ప్రభావంతో కోస్తాంధ్రలో భారీ వర్షాలు, బలమైన ఈదురుగాలులు వీచే ప్రమాదం ఉంది. తీరప్రాంత ప్రజలు, మత్స్యకారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని అధికారులు సూచిస్తున్నారు.
మొత్తానికి ‘అర్నబ్’ అనేది కేవలం ఒక తుపాను పేరు మాత్రమే కాదు. సముద్రాన్ని సూచించే ఈ బెంగాలీ పదాన్ని బంగ్లాదేశ్ ప్రతిపాదించింది. అంతర్జాతీయంగా 13 దేశాలు కలిసి రూపొందించిన పేర్ల జాబితా నుంచి ఈ పేరు ఎంపికైంది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో ప్రజలకు స్పష్టమైన సమాచారం అందించడంలో ఇలాంటి నామకరణ విధానం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
Read also: Cyclone Arnab: ఏపీకి దూసుకొస్తున్న అర్నబ్ తుపాను.. 140 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు.. ఈ జిల్లాలకు రెడ్ అలర్ట్!
Andhra Pradesh Drought 2026: ఏపీలో 388 మండలాల్లో కరువు.. 283 చోట్ల తీవ్రం.. రాయలసీమలోనే 186 కరువు మండలాలు
