Fish Drinking Water: చేపలు ఎప్పుడూ నీటిలోనే ఉంటాయి.. మరి వాటికి దాహం వేస్తుందా? సముద్రంలో ఉండే చేపలు నిజంగానే నీటిని తాగుతాయా? అదే సమయంలో చెరువులు, నదుల్లో ఉండే చేపలు ఎందుకు నీటిని తాగాల్సిన అవసరం ఉండదు? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం చేపల శరీరంలో జరిగే ఆస్మోరెగ్యులేషన్ (Osmoregulation) అనే అద్భుతమైన ప్రక్రియలో దాగి ఉంది. చేపలు నివసించే నీటిలోని ఉప్పు శాతం, వాటి శరీర ద్రవాల్లోని లవణాల స్థాయికి భిన్నంగా ఉంటుంది. దీంతో శరీరంలోకి నీరు రావడం లేదా బయటకు వెళ్లడం జరుగుతుంది. ఈ నీటి సమతుల్యతను కాపాడుకోవడానికి సముద్రపు చేపలు, మంచినీటి చేపలు పూర్తిగా భిన్నమైన పద్ధతులను అనుసరిస్తాయి.
ముందుగా ఆస్మాసిస్ అంటే ఏమిటి?
సింపుల్గా చెప్పాలంటే.. రెండు వైపులా లవణాల సాంద్రత వేర్వేరుగా ఉన్నప్పుడు, అర్ధపారగమ్య పొర ద్వారా నీరు తక్కువ ద్రావణ సాంద్రత ఉన్న ప్రాంతం నుంచి ఎక్కువ ద్రావణ సాంద్రత ఉన్న ప్రాంతం వైపు కదులుతుంది. దీనినే ఆస్మాసిస్ (Osmosis) అంటారు. చేపల విషయంలో మొప్పలు, శరీర ఉపరితలం ద్వారా నీరు, లవణాల కదలిక జరుగుతుంది. చేప జీవించే నీటి రకాన్ని బట్టి ఈ ప్రక్రియ దిశ మారుతుంది.
సముద్రపు చేపలకు దాహం ఎందుకు వేస్తుంది?
చాలా సముద్రపు ఎముకల చేపలు (marine bony fish) నివసించే సముద్రపు నీరు వాటి శరీర ద్రవాల కంటే ఎక్కువ లవణ సాంద్రత కలిగి ఉంటుంది. అందువల్ల ఆస్మాసిస్ కారణంగా వాటి శరీరం నుంచి నీరు బయటకు వెళ్లే ధోరణి ఉంటుంది. అంటే.. చుట్టూ నీరు ఉన్నప్పటికీ శరీరంలో నీటిని నిలుపుకోవడం వాటికి సవాల్గా మారుతుంది. ఈ నీటి నష్టాన్ని భర్తీ చేసుకోవడానికి సముద్రపు చేపలు నోటితో సముద్రపు నీటిని తాగుతాయి. తీసుకున్న నీటిలోని అదనపు లవణాలను శరీరం ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తుంది.
అయితే ప్రతి సముద్రపు చేప ఒకే స్థాయిలో నీరు తాగుతుందని చెప్పలేం. చేప జాతి, జీవించే ప్రాంతం, ఆహారం, నీటి లవణీయత వంటి అంశాలపై నీటి వినియోగం ఆధారపడి ఉంటుంది.
మరి తాగిన సముద్రపు నీటిలోని ఉప్పు ఏమవుతుంది?
ఇదే సముద్రపు చేపల శరీరంలోని మరో అద్భుతమైన వ్యవస్థ. చేపలు సముద్రపు నీటిని తాగినప్పుడు అందులోని ఉప్పు కూడా శరీరంలోకి చేరుతుంది. అదనపు లవణాలను తొలగించేందుకు వాటి మొప్పల్లోని ప్రత్యేక కణాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ కణాలు సోడియం, క్లోరైడ్ వంటి అదనపు అయాన్లను శరీరం నుంచి బయటకు పంపడంలో సహాయపడతాయి. దీంతో శరీరంలో నీరు, లవణాల సమతుల్యతను కాపాడుకోగలుగుతాయి. అదే సమయంలో సముద్రపు ఎముకల చేపలు సాధారణంగా తక్కువ పరిమాణంలో, ఎక్కువ సాంద్రత కలిగిన మూత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇలా శరీరంలో ఉన్న నీటిని వృథాగా కోల్పోకుండా చూసుకుంటాయి.
మంచినీటి చేపలు నీళ్లు ఎందుకు తాగవు?
ఇక్కడే కథ పూర్తిగా మారిపోతుంది. చెరువులు, నదులు, సరస్సుల్లో ఉండే మంచినీటి చేపల శరీర ద్రవాల్లో లవణాల సాంద్రత.. చుట్టూ ఉన్న మంచినీటి కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీంతో ఆస్మాసిస్ కారణంగా నీరు బయట నుంచి చేప శరీరంలోకి ప్రవేశించే ధోరణి ఉంటుంది. అంటే సముద్రపు చేపలకు నీరు బయటకు పోతుంటే.. మంచినీటి చేపలకు నీరు లోపలికి వస్తుంటుంది! అందుకే మంచినీటి చేపలకు సముద్రపు చేపల మాదిరిగా నీటిని నోటితో నిరంతరం తాగాల్సిన అవసరం ఉండదు.
మరి ఒంట్లోకి వచ్చే అదనపు నీటిని ఎలా బయటకు పంపుతాయి?
ఇదే వాటి ప్రధాన వ్యూహం. మంచినీటి చేపలు సాధారణంగా పెద్ద మొత్తంలో పలుచటి మూత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. శరీరంలోకి అదనంగా చేరే నీటిని మూత్రం ద్వారా బయటకు పంపడం వల్ల వాటి శరీరంలో నీటి సమతుల్యత కొనసాగుతుంది. అయితే నీటితో పాటు అవసరమైన లవణాలను కోల్పోకుండా ఉండటం కూడా చాలా ముఖ్యం. అందుకోసం మొప్పల్లోని ప్రత్యేక కణాలు పరిసర నీటి నుంచి అవసరమైన కొన్ని అయాన్లను శరీరంలోకి తీసుకోవడంలో సహాయపడతాయి.
అంటే మంచినీటి చేపల పరిస్థితి: నీరు లోపలికి వస్తుంది → అవసరం లేని నీటిని బయటకు పంపుతాయి → అవసరమైన లవణాలను నిలుపుకుంటాయి.
సముద్రపు చేపలు, మంచినీటి చేపల మధ్య అసలు తేడా ఇదే
| అంశం | సముద్రపు ఎముకల చేపలు | మంచినీటి చేపలు |
|---|---|---|
| చుట్టూ ఉన్న నీరు | ఎక్కువ లవణీయత | తక్కువ లవణీయత |
| నీటి కదలిక | శరీరం నుంచి నీరు బయటకు పోయే ధోరణి | నీరు శరీరంలోకి వచ్చే ధోరణి |
| నీరు తాగడం | సాధారణంగా తాగుతాయి | సాధారణంగా తాగాల్సిన అవసరం లేదు |
| మూత్రం | తక్కువ, ఎక్కువ సాంద్రత | ఎక్కువ, పలుచగా |
| మొప్పల పని | అదనపు లవణాలను బయటకు పంపడం | అవసరమైన లవణాలను గ్రహించడం |
అయితే సొరచేపలు ఎలా బతుకుతాయి?
సొరచేపల వ్యూహం మరింత ఆసక్తికరం. సొరచేపలు కూడా సముద్రంలోనే జీవించినప్పటికీ, వాటి శరీరంలోని ఆస్మోటిక్ సమతుల్యతను యూరియా, TMAO వంటి పదార్థాలను ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తాయి. సొరచేపల శరీర ద్రవాల మొత్తం ఆస్మోటిక్ సాంద్రత సముద్రపు నీటికి దగ్గరగా లేదా కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉండేలా ఉంటుంది. దీనివల్ల సాధారణ సముద్రపు ఎముకల చేపల మాదిరిగా నీటిని నిరంతరం కోల్పోయే పరిస్థితి ఉండదు. వీటి శరీరంలో యూరియా ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, TMAO వంటి పదార్థాలు ప్రోటీన్లను స్థిరంగా ఉంచడంలో సహాయపడతాయి. అందుకే సొరచేపలు సముద్రపు ఎముకల చేపలకంటే వేరే ఆస్మోరెగ్యులేషన్ వ్యూహాన్ని ఉపయోగిస్తాయి.
చేపలు నీటిలో ఉన్నా.. వాటి శరీరానికి నీటి కొరత రావచ్చు!
ఇక్కడే అసలు ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. మనకు నీటిలో జీవించే జీవికి నీటి కొరత ఎలా వస్తుందని అనిపించవచ్చు. కానీ చేపల శరీరానికి అవసరమైనది కేవలం నీరు ఉండటం కాదు.. శరీరంలో నీరు, ఉప్పు రెండింటి సరైన సమతుల్యత ఉండటం. సముద్రపు నీరు ఎక్కువ ఉప్పుగా ఉండటం వల్ల సముద్రపు చేపలు నీటిని కోల్పోయే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటాయి. మంచినీటిలో మాత్రం పరిస్థితి దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది. అందుకే పరిసరాల్లోని నీటి స్వభావానికి అనుగుణంగా చేపల మొప్పలు, మూత్రపిండాలు, శరీర ద్రవాలు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి.
ప్రకృతి రూపొందించిన అద్భుతమైన బ్యాలెన్స్
చేపలకు నీరు కేవలం జీవించే ప్రదేశం మాత్రమే కాదు.. వాటి శరీరంలోని నీరు-లవణాల సమతుల్యతను నిరంతరం ప్రభావితం చేసే వాతావరణం. సముద్రపు చేపలు నీటిని తాగి అదనపు ఉప్పును బయటకు పంపుతుంటే, మంచినీటి చేపలు శరీరంలోకి చేరే అదనపు నీటిని మూత్రం ద్వారా తొలగిస్తూ అవసరమైన లవణాలను కాపాడుకుంటాయి.
ఇదే ఆస్మోరెగ్యులేషన్లోని అద్భుతం. ఒకే నీటి ప్రపంచంలో జీవిస్తున్నప్పటికీ.. సముద్రం, నది, చెరువు వంటి వాతావరణాలకు అనుగుణంగా చేపలు తమ శరీర వ్యవస్థలను పూర్తిగా మార్చుకుని మనుగడ సాగిస్తుండటం ప్రకృతి ఇంజినీరింగ్కు అద్భుతమైన ఉదాహరణ.
గమనిక: చేపల నీటి వినియోగం, ఉప్పు నియంత్రణ విధానం జాతిని బట్టి మారవచ్చు. పై వివరణ ప్రధానంగా సాధారణ సముద్రపు ఎముకల చేపలు, మంచినీటి ఎముకల చేపలు, సొరచేపల మధ్య కనిపించే ప్రాథమిక తేడాలను వివరిస్తుంది.
Read also: Philippines Fisherman: చేపల కోసం గాలం వేస్తే.. ముఖానికే ఆక్టోపస్! ఫిలిప్పీన్స్ జాలరికి భయానక అనుభవం
Pulasa Fish: గోదావరిలోకి పులస వచ్చేసింది.. ఈ చేపకు ఇంత డిమాండ్ ఎందుకు? ధరలు తెలిస్తే షాక్ అవ్వాల్సిందే!
Fish Curry Recipe: చేపల కూర ఇలా చేస్తే.. చికెన్ కూడా దిగదుడుపే! ముక్కలు మెత్తబడవు.. వాసనే రాదు.. ఒక్కసారి చేస్తే మళ్లీ ఇదే అడుగుతారు!