Strait of Hormuz: పశ్చిమాసియాలో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్ర స్థాయికి చేరుతున్న నేపథ్యంలో ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ కీలక నిర్ణయాలు ప్రకటించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. జలసంధి సమీపంలో కొత్తగా ఒక నిషేధిత లేదా పరిమిత ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేయడంతో పాటు, నౌకల రాకపోకలకు ఒమన్తో కలిసి కొత్త అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ కారిడార్ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ఇరాన్ వెల్లడించింది.
ఇరాన్ సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ కార్యదర్శి మొహ్సెన్ రెజాయీ ప్రకారం.. కొత్త restricted zone ఎక్కడి నుంచి ఎక్కడి వరకు ఉంటుందనే పూర్తి వివరాలను త్వరలో మ్యాప్లతో సహా ప్రకటించనున్నారు. ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించే నౌకలను ఇరాన్ ఆంక్షల జాబితాలో చేర్చే అవకాశం ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు.
అసలు కొత్త నిషేధిత జోన్ ఎక్కడ ఉంటుంది?
ఇరాన్ ప్రకటన ప్రకారం, అమెరికా విధిస్తున్న దిగ్బంధ ప్రాంతం ప్రారంభమయ్యే ప్రాంతం నుంచి గల్ఫ్లోకి ఈ కొత్త పరిమిత ప్రాంతం విస్తరించనుంది. అయితే ఇప్పటివరకు ఈ జోన్కు సంబంధించిన ఖచ్చితమైన సరిహద్దులు, కోఆర్డినేట్లు లేదా అధికారిక మ్యాప్ను ఇరాన్ విడుదల చేయలేదు. అందువల్ల ప్రస్తుతం దీనిని పూర్తి స్థాయి నౌకా నిర్బంధంగా కాకుండా, ఇరాన్ ప్రకటించబోతున్న కొత్త నియంత్రణ వ్యవస్థగా చూడాల్సి ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలోకి వెళ్లే వాణిజ్య నౌకలపై ఆంక్షలు విధించే అవకాశం ఉండటంతో అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ సంస్థలు, బీమా కంపెనీలపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
ఒమన్తో కలిసి కొత్త షిప్పింగ్ కారిడార్
ఇరాన్ మరోవైపు ఒమన్తో కలిసి హర్ముజ్ జలసంధిలో కొత్త అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ మార్గాన్ని రూపొందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది. రెండు దేశాల జలాల్లో ఉండే ఈ కొత్త కారిడార్కు సంబంధించిన మార్గాలను ఇప్పటికే అంగీకరించినట్లు రెజాయీ తెలిపారు. దీనికి సంబంధించిన మ్యాప్లు త్వరలో ఆమోదం పొంది, ఇరు దేశాల మధ్య ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ కొత్త మార్గాన్ని ఇరాన్ నిర్వహించనుంది. అయితే అమెరికా నుంచి దాడులు, బెదిరింపులు, విధ్వంసక చర్యలు ఆగే వరకు హర్ముజ్ పూర్తిగా తెరిచి ఉంటుందని హామీ ఇవ్వలేమని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది.
హర్ముజ్లో నౌకల రాకపోకలు ఎంత తగ్గాయి?
ఇరాన్-అమెరికా ఘర్షణల ప్రభావం హర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలపై స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. షిప్పింగ్ డేటా ప్రకారం గత పది రోజుల్లో హర్ముజ్ జలసంధి గుండా రోజుకు సగటున 10 సరుకు నౌకలు మాత్రమే ప్రయాణించాయి. ఇది మే తర్వాత నమోదైన అత్యల్ప స్థాయి. వారాంతంలో ఈ సంఖ్య మరింత తగ్గినట్లు సమాచారం. ఇంతకుముందు ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో గణనీయమైన భాగం ఈ మార్గం గుండా ప్రయాణించేది. దీంతో నౌకల రాకపోకలు తగ్గడం అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్పై నేరుగా ప్రభావం చూపుతోంది.
చమురు ధరలకు మళ్లీ సెగ
హర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలకమైన ఇంధన మార్గాల్లో ఒకటి. ఘర్షణలకు ముందు ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండా రవాణా అయ్యేది. ప్రస్తుతం నౌకల రాకపోకలు తగ్గడంతో సరఫరా అంతరాయాలపై మార్కెట్లలో ఆందోళన పెరిగింది. తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్కు 97 డాలర్లకు పైగా చేరినట్లు రిపోర్టులు వెల్లడించాయి. ఇది ఇలాగే కొనసాగితే అంతర్జాతీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్, విమాన ఇంధనం వంటి ఉత్పత్తుల ధరలపై కూడా ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది.
చమురు సరఫరాపై అమెరికా, ఇరాన్ వాదనలు వేరు
హర్ముజ్ జలసంధి దాదాపు పూర్తిగా మూసుకుపోయిందనే అభిప్రాయాన్ని అమెరికా అంగీకరించడం లేదు. అమెరికా ఇంధనశాఖ మంత్రి క్రిస్ రైట్ ప్రకారం.. ప్రస్తుతం రోజుకు 9 మిలియన్ బ్యారెళ్లకు పైగా చమురు హర్ముజ్ గుండా రవాణా అవుతోంది. జలసంధిని తప్పించే పైప్లైన్ మార్గాలను కూడా కలిపితే యుద్ధానికి ముందు స్థాయిలో మూడింట రెండొంతులు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సరఫరా కొనసాగుతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం తన చమురు ఉత్పత్తి, వాణిజ్యం పూర్తిగా నిలిచిపోలేదని చెబుతోంది. రోజుకు సుమారు 1 నుంచి 1.5 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు విక్రయిస్తున్నట్లు ఇరాన్ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. అంటే హర్ముజ్ పరిస్థితిపై ఇరు దేశాల వాదనల్లో గణనీయమైన వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది.
మూడు ఇరాన్ చమురు ట్యాంకర్లపై అమెరికా దాడులు
ఈ పరిస్థితుల్లో సైనిక ఉద్రిక్తతలు కూడా మరింత పెరిగాయి. శనివారం అమెరికా దళాలు మూడు ఇరాన్ చమురు ట్యాంకర్లపై దాడులు చేసినట్లు అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ తెలిపింది. వాటిలో ఒకటి ఇరాన్కు కీలకమైన ఖార్గ్ ద్వీపం సమీపంలో ఉన్నట్లు సమాచారం. అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ ప్రకారం.. తమ దిగ్బంధ చర్యల్లో భాగంగా ఇప్పటివరకు 92 వాణిజ్య నౌకలను దారి మళ్లించారు, మూడు నౌకలను నిర్వీర్యం చేశారు, మరో రెండు నౌకలను తనిఖీ కోసం అదుపులోకి తీసుకున్నారు. దీంతో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో వాణిజ్య నౌకలకు భద్రతా ముప్పు మరింత పెరిగింది.
ఖార్గ్ ద్వీపం ఎందుకు అంత ముఖ్యమంటే?
ఇరాన్ చమురు ఎగుమతుల్లో ఖార్గ్ ద్వీపానికి అత్యంత కీలకమైన స్థానం ఉంది. యుద్ధానికి ముందు ఇరాన్ ఎగుమతి చేసే ముడిచమురులో సుమారు 90 శాతం ఈ ఎగుమతి కేంద్రం నుంచే వెళ్లేదని రిపోర్టులు పేర్కొంటున్నాయి. ఇరాన్ చమురు మంత్రి మొహ్సెన్ పక్ణేజాద్ ప్రకారం.. గత కొన్ని నెలల్లో ఖార్గ్ ద్వీపంపై సుమారు 550 దాడులు జరిగినప్పటికీ కార్యకలాపాలు కొనసాగుతున్నాయి. అయితే ఈ సంఖ్య ఇరాన్ అధికారుల వాదనగా మాత్రమే చూడాలి; స్వతంత్రంగా ధృవీకరించిన సంఖ్యగా పరిగణించకూడదు.
ఇరాన్ నుంచి అమెరికాకు తీవ్ర హెచ్చరిక
ఇదిలా ఉండగా ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బాఘెర్ ఖలీబాఫ్ అమెరికాకు గట్టి హెచ్చరిక చేశారు. ఇరాన్ ప్రయోజనాలు, భద్రతపై మరిన్ని దాడులు జరిగితే తమ ప్రతిస్పందన మరింత వేగంగా, భారీగా ఉంటుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అదే సమయంలో అమెరికా ఆంక్షలు, చమురు దిగ్బంధం కారణంగా తమ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరుగుతోందని ఇరాన్ అధికారులు అంగీకరిస్తున్నారు. కరెన్సీ విలువలో హెచ్చుతగ్గులు, ద్రవ్యోల్బణం, నిరుద్యోగం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నట్లు వారు చెబుతున్నారు.
ఇక ముందు ఏం జరగొచ్చు?
హర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ప్రకటించబోతున్న కొత్త restricted zone, ఒమన్తో ప్రతిపాదించిన షిప్పింగ్ కారిడార్ ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా అత్యంత కీలక పరిణామాలుగా మారాయి. కొత్త మార్గం వాణిజ్య నౌకలకు కొంత ప్రత్యామ్నాయం కల్పించగలిగితే పరిస్థితిలో కొంత ఉపశమనం రావచ్చు. కానీ కొత్త నిషేధిత జోన్ అమలులోకి వచ్చి నౌకలపై ఆంక్షలు పెరిగితే షిప్పింగ్ కంపెనీలు, ఇన్సూరెన్స్ సంస్థలు మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించే అవకాశం ఉంది. ఇది చివరికి చమురు ధరలు, సముద్ర రవాణా ఖర్చులు, గ్లోబల్ సప్లై చైన్లపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
ప్రస్తుతం హర్ముజ్లో పరిస్థితి పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి రాలేదు. ఇరాన్-అమెరికా మధ్య సైనిక ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో రాబోయే రోజుల్లో ఇరాన్ ప్రకటించే కొత్త నిషేధిత జోన్ సరిహద్దులు, ఒమన్తో కుదిరే షిప్పింగ్ ఒప్పందం, అలాగే హర్ముజ్ గుండా నౌకల రాకపోకలే కీలకంగా మారనున్నాయి.
Read also: Abhishek Sharma: 150 పరుగుల మార్క్కు అడుగు దూరంలో.. టీ20ల్లో అభిషేక్ శర్మ విధ్వంసం వెనుక అసలు కథ ఇదే!
Strait of Hormuz: హోర్ముజ్ జలసంధి మళ్లీ ఉద్రిక్తతల కేంద్రం.. ప్రపంచ చమురు సరఫరాపై ప్రభావం ఎంత?
Strait of Hormuz: ఎల్పీజీ కష్టాలకు చరమగీతం.. భారత్కు చేరుకుంటున్న రెండు భారీ నౌకలు