AP Women Schemes: ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళలకు ఆర్థిక స్వావలంబన, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడంతో పాటు భద్రత, అత్యవసర సహాయం అందించేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఆధ్వర్యంలో పలు కార్యక్రమాలు అమలవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs), SHG Bank Linkage, స్త్రీ నిధి రుణాలు, One Stop Centres, Sakhi Services, మహిళా హెల్ప్లైన్, Working Women Hostel, మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు MSME ప్రోత్సాహకాలు మహిళలకు ఉపయోగపడే కీలక వ్యవస్థలు. వీటిలో కొన్ని నేరుగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు కాగా, మరికొన్ని కేంద్ర పథకాలను రాష్ట్రంలో అమలు చేస్తున్నవి. ఏ పథకం ద్వారా ఎలాంటి ప్రయోజనం పొందవచ్చు? ఎవరిని సంప్రదించాలి? తాజా పరిస్థితి ఏంటి? ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు – ఆర్థిక స్వావలంబనకు తొలి అడుగు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల వ్యవస్థకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. సాధారణంగా డ్వాక్రా సంఘాలుగా పిలిచే ఈ SHGల ద్వారా మహిళలు పొదుపు చేయడంతో పాటు బ్యాంకు రుణాలు, జీవనోపాధి అవకాశాలు, చిన్న వ్యాపారాలు ప్రారంభించేందుకు అవసరమైన ఆర్థిక సహాయం పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో SERP, పట్టణ ప్రాంతాల్లో MEPMA వ్యవస్థల ద్వారా మహిళా సంఘాలకు వివిధ కార్యక్రమాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. కుట్టు, ఆహార ఉత్పత్తులు, వ్యవసాయ అనుబంధ వ్యాపారాలు, రిటైల్, హస్తకళలు, సేవా రంగం వంటి అనేక ఉపాధి అవకాశాల వైపు మహిళలను ప్రోత్సహించేందుకు SHG వ్యవస్థ ఉపయోగపడుతోంది.
SHG Bank Linkage అంటే ఏంటి?
స్వయం సహాయక సంఘాలకు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ ద్వారా రుణాలు అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే SHG-Bank Linkage ప్రధాన ఉద్దేశం. సంఘ సభ్యులు క్రమం తప్పకుండా పొదుపు చేయడం, సమావేశాలు నిర్వహించడం, గత రుణాల చెల్లింపుల్లో మంచి రికార్డు కలిగి ఉండటం వంటి అంశాల ఆధారంగా బ్యాంకు రుణాలకు అర్హత ఏర్పడుతుంది.
వ్యక్తిగతంగా అధిక వడ్డీతో ప్రైవేటు అప్పులు తీసుకోవడం కంటే సంఘం ద్వారా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను ఉపయోగించుకునే అవకాశం SHG మహిళలకు లభిస్తుంది. తీసుకున్న రుణాన్ని చిన్న వ్యాపారం, జీవనోపాధి కార్యకలాపాలు, ఆదాయాన్ని పెంచే ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించుకోవచ్చు.
రుణ పరిమితి ప్రతి సంఘానికి ఒకేలా ఉండదు. సంఘం పనితీరు, గత రుణాలు, తిరిగి చెల్లింపు సామర్థ్యం, బ్యాంకు నిబంధనలు తదితర అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
స్త్రీ నిధి – మహిళలకు మరో రుణ మార్గం
SHG మహిళలకు బ్యాంకు రుణాలతో పాటు స్త్రీ నిధి క్రెడిట్ కో-ఆపరేటివ్ ఫెడరేషన్ ద్వారా కూడా ఆర్థిక సహాయం పొందే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మహిళల జీవనోపాధి, ఆదాయాన్ని పెంచే కార్యకలాపాలకు సకాలంలో రుణాలు అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే ఈ వ్యవస్థ లక్ష్యం.
చిన్న వ్యాపారం ప్రారంభించడం, ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాపారాన్ని విస్తరించడం, పశుపోషణ, వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలు తదితర అవసరాలకు అర్హతను బట్టి రుణం పొందవచ్చు.
అయితే సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో ఉండే నిర్దిష్ట రుణ మొత్తాలు, గంటల్లోనే రుణం మంజూరు వంటి సమాచారాన్ని అధికారిక ధ్రువీకరణ లేకుండా నమ్మకూడదు. రుణ పరిమితి, వడ్డీ రేటు, అర్హత, తిరిగి చెల్లింపు కాలం వంటి తాజా వివరాలను సంబంధిత SHG, గ్రామ సంఘం, మండల సమాఖ్య లేదా అధికారిక వ్యవస్థ ద్వారా తెలుసుకోవడం మంచిది.
One Stop Centre – కష్టాల్లో ఉన్న మహిళలకు ఒకేచోట సహాయం
హింస, వేధింపులు లేదా ఇతర సంక్షోభ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్న మహిళలకు One Stop Centres (OSC) కీలకమైన సహాయక వ్యవస్థ. వీటిని సఖి కేంద్రాలుగా కూడా పిలుస్తారు.
ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ Mission Shaktiలోని Sambal విభాగంలో అమలయ్యే కార్యక్రమం. మహిళలు గృహ హింస, లైంగిక వేధింపులు, దాడులు, ఇతర హింసాత్మక పరిస్థితులు ఎదుర్కొన్నప్పుడు అవసరమైన సేవలను ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా అందించడమే లక్ష్యం.
Sakhi Services ద్వారా ఏం అందుతుంది?
బాధిత మహిళ పరిస్థితిని బట్టి సఖి/One Stop Centre ద్వారా వైద్య సహాయం, పోలీసు సహాయం, న్యాయ సహాయం, సైకో-సోషల్ కౌన్సెలింగ్, తాత్కాలిక ఆశ్రయం, అత్యవసర స్పందన వంటి సేవలకు అనుసంధానం చేస్తారు.
2026 జూన్ 30 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 985 One Stop Centres పనిచేస్తున్నాయని కేంద్ర మహిళా, శిశు అభివృద్ధి శాఖ జూలై 24, 2026న వెల్లడించింది. 2015 ఏప్రిల్ నుంచి 2026 జూన్ వరకు దేశవ్యాప్తంగా 15.20 లక్షలకు పైగా మహిళలకు OSCల ద్వారా సహాయం అందించినట్లు తెలిపింది.
OSCలను Women Helplineతో అనుసంధానం చేయడంతో పాటు దీర్ఘకాలిక ఆశ్రయం, పునరావాసం అవసరమైన మహిళలను Shakti Sadan వంటి వ్యవస్థలకు రిఫర్ చేసే విధానం కూడా ఉంది.
మహిళా హెల్ప్లైన్ 181
ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళలు సహాయం కోసం 181 Women Helplineను సంప్రదించవచ్చు. ప్రభుత్వ జిల్లా అధికారిక పోర్టళ్లలో కూడా 181ను మహిళా హెల్ప్లైన్గా పేర్కొంటున్నారు.
వేధింపులు, హింస లేదా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఉన్న మహిళలు ఈ నంబర్ ద్వారా సహాయం కోరవచ్చు. అవసరాన్ని బట్టి సంబంధిత సేవలు, One Stop Centre వంటి వ్యవస్థలతో అనుసంధానం చేయవచ్చు.
తక్షణ ప్రాణాపాయం లేదా నేరం జరుగుతున్న అత్యవసర పరిస్థితిలో 112 ఎమర్జెన్సీ సేవలను కూడా ఉపయోగించుకోవాలి.
Working Women Hostel – ఉద్యోగినులకు సురక్షిత వసతి
ఉద్యోగం కోసం సొంత ప్రాంతం నుంచి మరో పట్టణం లేదా నగరానికి వెళ్లే మహిళలకు సురక్షితమైన, అందుబాటు వసతి కీలకం. కేంద్ర ప్రభుత్వ Mission Shaktiలో Sakhi Niwas – Working Women Hostel కార్యక్రమం కొనసాగుతోంది.
ఉద్యోగం చేస్తున్న ఒంటరి మహిళలు, వితంతువులు, విడాకులు తీసుకున్న లేదా భర్త నుంచి వేరుగా ఉంటున్న మహిళలు, భర్త లేదా కుటుంబం అదే ప్రాంతంలో నివసించని వివాహిత మహిళలు, ఉద్యోగ శిక్షణ పొందుతున్న మహిళలకు నిబంధనల ప్రకారం ఈ వసతి ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రస్తుత కేంద్ర మార్గదర్శకాల ప్రకారం మెట్రో నగరాల్లో నెల స్థూల ఆదాయం ₹50,000 వరకు, ఇతర ప్రాంతాల్లో ₹35,000 వరకు ఉన్న ఉద్యోగినులు ఆదాయ అర్హత పరిధిలోకి వస్తారు. అందుబాటు మాత్రం ఆయా ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తున్న Sakhi Niwas/Working Women Hostel సదుపాయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
విశాఖలో కొత్త Working Women Hostel
ఏపీలో Working Women Hostel మౌలిక వసతుల విస్తరణలో భాగంగా విశాఖపట్నంలోని గాజువాకలో కొత్త వర్కింగ్ ఉమెన్స్ హాస్టల్ నిర్మాణ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. సుమారు ₹30.4 కోట్లతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు ఉద్యోగినులకు సురక్షితమైన, అందుబాటులో ఉండే వసతి కల్పించడమే లక్ష్యంగా ఉంది.
ఉద్యోగినులకు మరో తాజా అప్డేట్ – Urban Daycare Centres
ఉద్యోగం చేస్తున్న మహిళలకు చిన్నపిల్లల సంరక్షణ పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో 2026లో విశాఖపట్నం, విజయవాడ, తిరుపతి నగరాల్లో 15 Urban Daycare Centresను పైలట్ ప్రాజెక్టుగా ఏర్పాటు చేసే కార్యక్రమం ముందుకొచ్చింది.
MEPMA భాగస్వామ్యంతో చేపడుతున్న ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఆరు నెలల నుంచి ఆరు సంవత్సరాల పిల్లలకు సంరక్షణ, పోషణ, ప్రారంభ విద్య, ఆరోగ్య సేవలు అందించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు. ముఖ్యంగా SHG కుటుంబాలు, పట్టణ పేద కుటుంబాలకు చెందిన ఉద్యోగినులకు ఇది ఉపయోగపడేలా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహం
ఉద్యోగం చేయడమే కాకుండా సొంతంగా వ్యాపారం ప్రారంభించాలనుకునే మహిళలకు కూడా ఏపీలో అవకాశాలు పెరుగుతున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం MSME & Entrepreneur Development Policy 4.0 (2024-29)ను అమలు చేస్తోంది.
MSME రంగాన్ని విస్తరించడం, కొత్త పారిశ్రామికవేత్తలను ప్రోత్సహించడం, రుణాలు, మార్కెట్ లింకేజీలు, మౌలిక సదుపాయాలు, టెక్నాలజీ వంటి అంశాల్లో సహకారం అందించే దిశగా ఈ పాలసీ రూపొందింది.
కొత్తగా వ్యాపారం ప్రారంభించాలనుకునే మహిళలు ముందుగా తమ వ్యాపారం ఏ విభాగంలోకి వస్తుంది, Udyam Registration అవసరమా, అందుబాటులో ఉన్న రుణ పథకాలు, సబ్సిడీలు లేదా పాలసీ ప్రోత్సాహకాలు ఏమిటి అనే వివరాలను పరిశీలించడం ముఖ్యం.
AP MSME ONE ద్వారా అవకాశాలు తెలుసుకోవచ్చు
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం AP MSME ONE పోర్టల్ ద్వారా పారిశ్రామికవేత్తలకు వివిధ సేవలను ఒకే వేదికపై అందిస్తోంది. Udyam Registration, ప్రభుత్వ పథకాలు, collateral-free credit అవకాశాలు, మార్కెట్ లింకేజీలు వంటి అంశాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఈ వేదిక ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
అందులోని Scheme Matcher ద్వారా వ్యాపారం దశ, రంగం, అవసరాలను బట్టి అందుబాటులో ఉండే పథకాలను గుర్తించే అవకాశం కూడా ఉంది.
మహిళలు ఏ అవసరానికి ఏ వ్యవస్థను సంప్రదించాలి?
వ్యాపారం లేదా ఉపాధి కోసం రుణం కావాలంటే – SHG, Bank Linkage, Stree Nidhi వంటి అవకాశాల గురించి సంఘం/సంబంధిత అధికారుల వద్ద తెలుసుకోవచ్చు.
హింస లేదా వేధింపుల సమస్య ఉంటే – Women Helpline 181 లేదా One Stop Centre/Sakhi సేవలను సంప్రదించవచ్చు.
ఉద్యోగం కోసం మరో ప్రాంతంలో ఉండాల్సి వస్తే – అందుబాటులో ఉన్న Sakhi Niwas/Working Women Hostel గురించి జిల్లా మహిళా, శిశు సంక్షేమ అధికారుల వద్ద సమాచారం పొందవచ్చు.
సొంతంగా MSME ప్రారంభించాలంటే – Udyam Registration, AP MSME ONE, బ్యాంకు రుణాలు, రాష్ట్ర MSME పాలసీ కింద వర్తించే ప్రోత్సాహకాలపై సమాచారం తీసుకోవాలి.
ముఖ్యంగా రుణాలు, సబ్సిడీలు, వడ్డీ రాయితీలు, ఆదాయ పరిమితులు, దరఖాస్తు తేదీలు వంటి నిబంధనలు మారే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి దరఖాస్తు సమయంలో అధికారిక ప్రభుత్వ పోర్టల్ లేదా సంబంధిత శాఖ నుంచి తాజా వివరాలను ధ్రువీకరించుకోవాలి.
Read also: Telangana Mahila Shakti Scheme: మహిళలకు ఆర్థిక భరోసా.. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ‘మహిళా శక్తి’తో భారీ ప్లాన్.. ప్రయోజనాలు ఇవే!
Stree Shakti Scheme AP: మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం.. ఎవరికి వర్తిస్తుంది? ఏ బస్సుల్లో ఫ్రీ? ఏ ID చూపించాలి?
Deepam 2.0 Scheme: ఏపీలో మహిళలకు ఉచిత గ్యాస్ సిలిండర్లు.. దీపం 2.0 ఎవరికి వస్తుంది? బుకింగ్ నుంచి సబ్సిడీ వరకు పూర్తి వివరాలు