AP Women Schemes: ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళల ఆర్థిక సాధికారతలో మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs) కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. పొదుపు చేసుకోవడం నుంచి బ్యాంకు రుణాలు పొందడం, చిన్న వ్యాపారాలు ప్రారంభించడం వరకు SHG వ్యవస్థ మహిళలకు అనేక అవకాశాలు కల్పిస్తోంది. మరోవైపు స్త్రీ నిధి ద్వారా అవసరమైన సమయంలో రుణాలు, మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు MSME ప్రోత్సాహకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఇవే కాకుండా మహిళల భద్రత కోసం One Stop Centres (Sakhi), Women Helpline, ఉద్యోగాలు చేసే మహిళలకు Working Women Hostels వంటి సేవలు కూడా రాష్ట్రంలో అమలవుతున్నాయి. మహిళలు తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పథకాలు, ప్రయోజనాలు ఏంటో చూద్దాం.
మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలతో ఆర్థిక స్వావలంబన
ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల వ్యవస్థ చాలా కాలంగా కొనసాగుతోంది. మహిళలు సంఘాలుగా ఏర్పడి పొదుపు చేయడంతో పాటు అంతర్గత రుణాలు, బ్యాంకు రుణాలు పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
SHGల ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, పొదుపు, రుణాల చెల్లింపు సామర్థ్యం ఆధారంగా బ్యాంకులతో అనుసంధానం చేసి రుణాలు అందించే వ్యవస్థను SHG Bank Linkage Programmeగా అమలు చేస్తున్నారు.
కృష్ణా జిల్లా అధికారిక సమాచారం ప్రకారం ఏపీలో SHG ఉద్యమం 1998 నుంచి కొనసాగుతుండగా, 2000 నుంచి బ్యాంక్ లింకేజ్ ద్వారా సంఘాలకు రుణాలు అందించే విధానం అమల్లోకి వచ్చింది. SHGలు రూపొందించుకునే Micro Credit Plans ఆధారంగా బ్యాంకుల నుంచి క్రెడిట్ పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
SHG Bank Linkage అంటే ఏంటి?
ఒక్క మహిళ వ్యక్తిగతంగా బ్యాంకుకు వెళ్లి రుణం తీసుకోవడం కంటే స్వయం సహాయక సంఘం ద్వారా బ్యాంకుతో ఆర్థిక సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవడమే SHG Bank Linkage వ్యవస్థలో కీలకం.
సంఘం పొదుపు, గత రుణాల చెల్లింపు, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, అవసరాలు తదితర అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని బ్యాంకు రుణ పరిమితిని నిర్ణయించవచ్చు. వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలు, పాడి పరిశ్రమ, కిరాణా దుకాణం, టైలరింగ్, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్, హస్తకళలు వంటి ఆదాయ కార్యకలాపాలకు ఈ రుణాలు ఉపయోగపడతాయి.
అయితే అన్ని SHG రుణాలకు ఒకే వడ్డీ రేటు ఉంటుందని భావించకూడదు. బ్యాంకు, రుణ రకం, అమల్లో ఉన్న వడ్డీ రాయితీ కార్యక్రమం, సంఘం అర్హత ఆధారంగా సభ్యురాలికి పడే వడ్డీ భారం మారుతుంది.
స్త్రీ నిధి ద్వారా మహిళలకు రుణాలు
SHG మహిళలకు బ్యాంకుల నుంచి అవసరమైన సమయంలో సరిపడా రుణం అందని సందర్భాల్లో క్రెడిట్ అవసరాలను తీర్చేందుకు Stree Nidhi Credit Cooperative Federation వ్యవస్థ ఉపయోగపడుతుంది.
అధికారిక జిల్లా సమాచారం ప్రకారం SHG–Bank Linkage ద్వారా క్రెడిట్ అందుతున్నప్పటికీ మహిళలకు చిన్న మొత్తాల్లో, సకాలంలో అందుబాటులో ఉండే రుణాల అవసరాన్ని తీర్చేందుకు స్త్రీ నిధి ఏర్పాటు చేయబడింది. అధిక వడ్డీతో ప్రైవేట్ అప్పులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితిని తగ్గించడం దీని వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశాల్లో ఒకటి.
స్త్రీ నిధి వ్యవస్థలో SHGలు, Village Organisations, Mandal Samakhyas వంటి కమ్యూనిటీ సంస్థల నెట్వర్క్ కీలకంగా ఉంటుంది. రుణ అర్హత, పరిమితి, వడ్డీ, తిరిగి చెల్లింపు కాలం వంటి వివరాలు అప్పటి అమలు నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
తక్కువ వడ్డీ రుణం కావాలంటే మహిళలు ఏం చూడాలి?
SHG సభ్యురాలిగా ఉన్నంత మాత్రాన ప్రతి రుణం వడ్డీ లేకుండా లభిస్తుందని భావించకూడదు. మహిళలు రుణం తీసుకునే ముందు SHG Bank Linkage, Stree Nidhi, ప్రభుత్వ వడ్డీ రాయితీ కార్యక్రమాలు, MSME/కేంద్ర ప్రభుత్వ క్రెడిట్ పథకాలు వంటి ప్రత్యామ్నాయాలను పరిశీలించడం ఉపయోగకరం.
ముఖ్యంగా వ్యాపారం కోసం రుణం తీసుకుంటే వడ్డీ రేటు మాత్రమే కాకుండా సబ్సిడీ ఉందా, collateral అవసరమా, repayment period ఎంత, moratorium ఉందా, ప్రభుత్వం నుంచి capital subsidy లేదా ఇతర incentive లభిస్తుందా అనే విషయాలను కూడా తెలుసుకోవాలి.
మహిళలు చిన్న వ్యాపారం ప్రారంభిస్తే మరిన్ని అవకాశాలు
SHGలో రుణం తీసుకుని చిన్న వ్యాపారం ప్రారంభించడంతో ఆగిపోవాల్సిన అవసరం లేదు. వ్యాపారాన్ని MSMEగా అభివృద్ధి చేయాలనుకునే మహిళలకు రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలో మరిన్ని అవకాశాలు ఉన్నాయి.
ఏపీ ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం MSME & Entrepreneur Development Policy 4.0 (2024-29) అమలు చేస్తోంది. MSMEలకు capital subsidy, stamp duty reimbursement, land conversion charges, power cost reimbursement, Net SGST reimbursement, skill upgradation, quality certification వంటి వివిధ రకాల ప్రోత్సాహకాలు పాలసీ పరిధిలో ఉన్నాయి.
మహిళలు, BC, SC, ST, ప్రత్యేక సామర్థ్యం కలిగిన పారిశ్రామికవేత్తలకు అదనపు ప్రోత్సాహకాలు కూడా పాలసీ నిబంధనల ప్రకారం వర్తించే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు అధికారిక జిల్లా పరిశ్రమల సమాచారం ప్రకారం అర్హ MSMEలకు లభించే ప్రోత్సాహకాలతో పాటు మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు Fixed Capital Investmentపై అదనంగా 5% subsidy అందించే నిబంధన ఉంది. వ్యాపార రంగం, యూనిట్ పరిమాణం, పెట్టుబడి, పాలసీ అర్హతలను బట్టి వాస్తవ ప్రయోజనం మారుతుంది.
మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ఇంకా ఏ పథకాలు ఉన్నాయి?
ఏపీ MSME ONE పోర్టల్ ద్వారా రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు సంబంధించిన పలు MSME పథకాల సమాచారాన్ని ఒకేచోట తెలుసుకోవచ్చు.
PMEGP, Stand-Up India, CGTMSE, MUDRA, PMFME వంటి పథకాలు కూడా అర్హతను బట్టి మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ఉపయోగపడవచ్చు. ఉదాహరణకు Stand-Up Indiaలో అర్హ మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు greenfield enterprise కోసం బ్యాంకు రుణ అవకాశాలు ఉన్నాయి. PMFMEలో micro food processing units, SHG సభ్యులకు seed capital, branding, training వంటి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.
ఏపీ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన AP MSME ONE ద్వారా scheme matcher, Udyam Registration, credit & finance, skill training, market access వంటి సమాచారాన్ని పొందవచ్చు.
Sakhi One Stop Centre.. మహిళలకు ఒకేచోట సహాయం
ఆర్థిక సాధికారతతో పాటు మహిళల భద్రత కూడా కీలకం. వేధింపులు, గృహ హింస లేదా ఇతర హింసను ఎదుర్కొంటున్న మహిళలకు One Stop Centre (OSC/Sakhi) ద్వారా ఒకేచోట అవసరమైన సహాయం అందించే వ్యవస్థ ఉంది.
One Stop Centreలు కుటుంబం, సమాజం, కార్యాలయం లేదా ఇతర ప్రాంతాల్లో హింసకు గురైన మహిళలకు సహాయం అందిస్తాయి. శారీరక, లైంగిక, మానసిక, భావోద్వేగ, ఆర్థిక హింసతో పాటు sexual assault, domestic violence, trafficking, acid attack వంటి పరిస్థితుల్లో బాధిత మహిళలు సేవలను పొందవచ్చు.
అవసరాన్ని బట్టి వైద్య సహాయం, న్యాయ సహాయం, కౌన్సెలింగ్, మానసిక సహాయం తదితర సేవలను ఒకేచోట సమన్వయం చేయడం One Stop Centreల లక్ష్యం.
మహిళలకు 181 హెల్ప్లైన్
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఎక్కడికి వెళ్లాలో తెలియకపోతే మహిళలు 181 Women Helplineను సంప్రదించవచ్చు. ఏపీ ప్రభుత్వ జిల్లా అధికారిక హెల్ప్లైన్ పేజీల్లో 181ను Women Helplineగా పేర్కొన్నారు.
అత్యవసర పోలీసు సహాయం అవసరమైన పరిస్థితుల్లో 112ను ఉపయోగించవచ్చు. స్థానికంగా అందుబాటులో ఉన్న ఇతర మహిళా భద్రతా సేవల వివరాలను జిల్లా Women Development & Child Welfare కార్యాలయం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
ఉద్యోగం చేసే మహిళలకు Working Women Hostel
ఉద్యోగం, శిక్షణ లేదా ఇతర కారణాలతో ఇంటికి దూరంగా నివసించే మహిళలకు సురక్షితమైన వసతి కీలకం. Women Development and Child Welfare Department పరిధిలో Working Women’s Hostels నిర్వహిస్తున్నారు.
జిల్లాను బట్టి హాస్టల్ అందుబాటు, సీట్ల సంఖ్య, ఆదాయ పరిమితి, ప్రవేశ అర్హతలు మారవచ్చు. ఉదాహరణకు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా అధికారిక పేజీలో ఎలూరులో Working Women’s Hostel నిర్వహిస్తున్నట్లు పేర్కొంది.
అందువల్ల హాస్టల్ అవసరమున్న మహిళలు తమ జిల్లా Women Development & Child Welfare కార్యాలయంలో ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న హాస్టల్, ఖాళీలు, అర్హతలను నిర్ధారించుకోవాలి.
SHG మహిళలకు ఉపయోగపడే మరో ముఖ్య అంశం.. బీమా
SHG వ్యవస్థ కేవలం రుణాలకే పరిమితం కాదు. సామాజిక భద్రత, బీమా వంటి అంశాలు కూడా కమ్యూనిటీ ఆధారిత వ్యవస్థల్లో భాగంగా ఉన్నాయి.
SERP Social Security Unit అధికారిక సమాచారం ప్రకారం పేద కుటుంబాలు మరణం, వైకల్యం వంటి ఆర్థిక ప్రమాదాలను ఎదుర్కొన్నప్పుడు రక్షణ కల్పించడం, SHG మహిళలకు సామాజిక భద్రత అందించడం కమ్యూనిటీ ఆధారిత బీమా వ్యవస్థ లక్ష్యాల్లో ఉన్నాయి.
అయితే ప్రస్తుతం ఏ బీమా పథకం అమల్లో ఉంది, ప్రీమియం ఎంత, క్లెయిమ్ మొత్తం ఎంత అనే వివరాలను సంబంధిత సంఘం/SERP వద్ద తాజా నిబంధనల ప్రకారం తెలుసుకోవాలి.
SHG మహిళ వ్యాపారం మొదలుపెట్టాలంటే ఇలా చేయొచ్చు
ముందుగా స్థానిక స్వయం సహాయక సంఘం/VO ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న రుణ అవకాశాలను తెలుసుకోవాలి. చిన్న ఆదాయ కార్యకలాపం అయితే SHG Bank Linkage లేదా Stree Nidhi అవకాశాలను పరిశీలించవచ్చు.
వ్యాపారాన్ని పెద్ద స్థాయికి తీసుకెళ్లాలనుకుంటే Udyam Registration చేసుకుని MSMEగా నమోదు చేసుకోవడం ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న ప్రభుత్వ పథకాలను పరిశీలించవచ్చు. AP MSME ONEలో Scheme Matcher ద్వారా వ్యాపారం, పెట్టుబడి, అవసరాన్ని బట్టి సంబంధిత పథకాలను గుర్తించవచ్చు.
మహిళలు కేవలం రుణం ఎంత వస్తుందనే అంశం కాకుండా సబ్సిడీ + వడ్డీ + మార్కెటింగ్ + శిక్షణ + బీమా + మార్కెట్ లింకేజ్ అన్నింటినీ కలిపి పరిశీలిస్తే వ్యాపారాన్ని స్థిరంగా అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశం పెరుగుతుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో మహిళలకు SHG వ్యవస్థ ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక వేదికగా ఉంది. పొదుపు నుంచి SHG Bank Linkage, స్త్రీ నిధి రుణాలు, స్వయం ఉపాధి నుంచి MSME స్థాయి వ్యాపారం వరకు ఎదిగేందుకు వివిధ అవకాశాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
అదే సమయంలో Sakhi One Stop Centre, 181 Women Helpline, Working Women Hostels వంటి సేవలు మహిళల భద్రత, అవసరమైన సహాయం కోసం ఉపయోగపడతాయి.
అయితే రుణాల వడ్డీ రేట్లు, సబ్సిడీలు, ఆదాయ పరిమితులు, అర్హతలు, రుణ పరిమితులు కాలానుగుణంగా మారవచ్చు. అందువల్ల దరఖాస్తు చేసే ముందు సంబంధిత బ్యాంకు, SHG/VO, SERP, స్త్రీ నిధి, జిల్లా Women Development & Child Welfare లేదా Industries Department వద్ద తాజా నిబంధనలను నిర్ధారించుకోవాలి.
Read also: Telangana Women Rice Mills Scheme: తెలంగాణ మహిళలకు మరో భారీ అవకాశం.. మహిళా సంఘాలకు రైస్ మిల్లులు.. పైలట్ ప్రాజెక్ట్కు శ్రీకారం
Arogya Lakshmi Scheme Telangana: గర్భిణులు, బాలింతలు, చిన్నారులకు ‘ఆరోగ్య లక్ష్మి’.. ఎవరికి ఏం అందుతుంది? పూర్తి వివరాలు
Mahalakshmi Scheme: మహాలక్ష్మి పథకం 2026: ఉచిత బస్సు ప్రయాణం, ₹500 గ్యాస్ సిలిండర్, 200 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్.. పూర్తి వివరాలు