Fatty Liver: ఫ్యాటీ లివర్ తగ్గాలంటే ఏం చేయాలి? ఆహారం నుంచి వ్యాయామం వరకు పాటించాల్సిన జాగ్రత్తలు ఇవే

Fatty Liver: ఇటీవలి కాలంలో తరచూ వినిపిస్తున్న కాలేయ సమస్యల్లో ఫ్యాటీ లివర్ (Fatty Liver) ఒకటి. కాలేయ కణాల్లో అవసరానికి మించి కొవ్వు పేరుకుపోవడాన్ని ఫ్యాటీ లివర్ అంటారు. అధిక బరువు, పొట్ట చుట్టూ కొవ్వు, టైప్-2 డయాబెటిస్, అధిక ట్రైగ్లిజరైడ్స్, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం వంటి అంశాలు మెటబాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్‌తో బలమైన సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. మరోవైపు అధికంగా మద్యం తీసుకోవడం వల్ల కూడా కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవచ్చు. ప్రారంభ దశలో ఫ్యాటీ లివర్ చాలామందిలో ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు చూపించదు. అందుకే స్కానింగ్ లేదా ఇతర పరీక్షల్లో అనుకోకుండా బయటపడుతుంది. సరైన సమయంలో గుర్తించి జీవనశైలిలో మార్పులు చేసుకుంటే కాలేయంలో కొవ్వును తగ్గించుకోవచ్చు. అయితే కొందరిలో ఇది వాపు, ఫైబ్రోసిస్, చివరకు సిరోసిస్ వంటి తీవ్రమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చు.

ఫ్యాటీ లివర్ రావడానికి ప్రధాన కారణాలేంటి?

అధిక బరువు లేదా ఊబకాయం, ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్, టైప్-2 డయాబెటిస్, ట్రైగ్లిజరైడ్స్ పెరగడం, కొలెస్ట్రాల్‌లో అసమతుల్యత, మెటబాలిక్ సిండ్రోమ్ వంటి పరిస్థితులు ఫ్యాటీ లివర్ ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. చక్కెర అధికంగా ఉండే ఆహారం, తీపి పానీయాలు, శారీరక శ్రమ తక్కువగా ఉండటం కూడా ప్రమాద కారకాలుగా గుర్తించారు. అయితే ప్రతి ఫ్యాటీ లివర్‌కు ఊబకాయమే కారణం కాదు. కొన్ని మందులు, వేగంగా బరువు తగ్గడం, పోషకాహార లోపం, అరుదైన జన్యుపరమైన సమస్యలు వంటి ఇతర కారణాలతో కూడా కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవచ్చు. అందుకే స్కాన్‌లో fatty liver అని వచ్చిందంటే కారణాన్ని వైద్యుడితో నిర్ధారించుకోవడం ముఖ్యం.

ఫ్యాటీ లివర్ తగ్గాలంటే బరువు తగ్గడం కీలకం

అధిక బరువు ఉన్నవారిలో క్రమంగా బరువు తగ్గడం ఫ్యాటీ లివర్ నిర్వహణలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గాల్లో ఒకటి. శరీర బరువులో సుమారు 3-5 శాతం తగ్గినా కాలేయంలోని కొవ్వు తగ్గవచ్చు. కొందరిలో కాలేయ వాపు, ఫైబ్రోసిస్ మెరుగుపడేందుకు సుమారు 7-10 శాతం వరకు బరువు తగ్గడం అవసరం కావచ్చు. ఉదాహరణకు 80 కిలోల బరువు ఉన్న వ్యక్తికి 5 శాతం అంటే 4 కిలోలు, 10 శాతం అంటే 8 కిలోలు. అయితే ఒకేసారి వేగంగా బరువు తగ్గేందుకు క్రాష్ డైట్స్, ఆకలితో ఉండటం వంటి పద్ధతులు అనుసరించకూడదు. వేగంగా బరువు తగ్గడం, పోషకాహార లోపం కాలేయ సమస్యను మరింత తీవ్రం చేయవచ్చని NIDDK హెచ్చరిస్తోంది.

ప్లేట్‌లో సగం కూరగాయలకు చోటివ్వండి

ఫ్యాటీ లివర్ ఉందని అన్నం పూర్తిగా మానేయడం లేదా కేవలం పండ్లతోనే జీవించడం అవసరం లేదు. దీర్ఘకాలం పాటించగల సమతుల ఆహారం ముఖ్యం. రోజువారీ ఆహారంలో కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పప్పులు, శనగలు, పెసలు, తృణధాన్యాలు, తగిన మోతాదులో పండ్లు, ప్రొటీన్ ఆహారాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. పాలిష్ చేసిన ధాన్యాల స్థానంలో వీలైనప్పుడు తక్కువగా ప్రాసెస్ చేసిన లేదా whole-grain ఎంపికలు తీసుకోవచ్చు. చేపలు, గుడ్లు, పప్పులు వంటి ప్రొటీన్ వనరులను వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణంగా తీసుకోవచ్చు.

వీటిని తగ్గించడం చాలా ముఖ్యం

సాఫ్ట్ డ్రింక్స్, చక్కెర కలిపిన జ్యూస్‌లు, స్వీట్స్, బేకరీ పదార్థాలు, అధికంగా ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారం, చక్కెర ఎక్కువగా ఉండే పానీయాలను పరిమితం చేయాలి. ముఖ్యంగా అధిక మొత్తంలో simple sugars, fructose ఉన్న పానీయాలను నివారించాలని NIDDK సూచిస్తోంది. పండ్లను పూర్తిగా మానేయాల్సిన అవసరం లేదు. సాధారణంగా జ్యూస్ రూపంలో కాకుండా whole fruit తీసుకోవడం మంచిది. జ్యూస్‌లో చక్కెర త్వరగా తీసుకునే అవకాశం ఉండటంతో పాటు పూర్తి పండులో లభించే ఫైబర్ ప్రయోజనం తగ్గుతుంది.

రోజూ నడిస్తే సరిపోతుందా?

వ్యాయామం ఫ్యాటీ లివర్ నిర్వహణలో మరో ముఖ్యమైన భాగం. వేగంగా నడక, సైక్లింగ్, స్విమ్మింగ్ వంటి aerobic activitiesతో పాటు సామర్థ్యాన్ని బట్టి strength training కూడా చేయవచ్చు. ముఖ్యంగా బరువు పెద్దగా తగ్గకపోయినా శారీరక వ్యాయామం వల్ల కాలేయానికి ప్రయోజనం ఉండవచ్చు. చాలాకాలంగా వ్యాయామం చేయని వారు ఒక్కసారిగా కఠినమైన workouts ప్రారంభించకుండా నెమ్మదిగా పెంచుకోవడం మంచిది. గుండె జబ్బులు లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు కొత్త exercise programme ప్రారంభించే ముందు వైద్యుడి సలహా తీసుకోవాలి.

మద్యం విషయంలో ఏం చేయాలి?

ఫ్యాటీ లివర్ ఉన్నప్పుడు మద్యం విషయంలో ప్రత్యేక జాగ్రత్త అవసరం. మెటబాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ ఉన్నవారు కూడా alcohol వినియోగాన్ని తగ్గించాలని NIDDK సూచిస్తోంది. మద్యం వల్ల ఏర్పడిన fatty liver అయితే మద్యం ఆపడం చికిత్సలో ప్రధానమైన అంశం; ప్రారంభ దశలో కాలేయం కోలుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే రోజూ అధికంగా మద్యం తీసుకునే అలవాటు లేదా alcohol dependence ఉన్నవారు వైద్య సహాయం లేకుండా అకస్మాత్తుగా ఆపడం ప్రమాదకరం కావచ్చు, ఎందుకంటే withdrawal సమస్యలు రావచ్చు. అలాంటి పరిస్థితిలో వైద్య పర్యవేక్షణ అవసరం.

‘లివర్ డిటాక్స్’ డ్రింక్స్ అవసరమా?

నిమ్మరసం, కొన్ని ప్రత్యేక జ్యూస్‌లు లేదా హెర్బల్ పౌడర్లు తీసుకుంటే కొద్ది రోజుల్లో కాలేయంలోని కొవ్వు కరిగిపోతుందనే ప్రచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని చికిత్స చేయకూడదు. ఫ్యాటీ లివర్‌కు ప్రధానంగా బరువు నిర్వహణ, సమతుల ఆహారం, వ్యాయామం, మద్యం నియంత్రణ, డయాబెటిస్-లిపిడ్స్ వంటి సంబంధిత సమస్యల నిర్వహణ అవసరం. ముఖ్యంగా హెర్బల్ సప్లిమెంట్స్, లివర్ డిటాక్స్ ఉత్పత్తులను వైద్యుడి సలహా లేకుండా తీసుకోవద్దు. కొన్ని herbal remedies కాలేయానికే హాని కలిగించవచ్చని NIDDK పేర్కొంటోంది.

ఫ్యాటీ లివర్ ఉంటే మందులు అవసరమా?

అందరికీ ఒకే మందు లేదా ఒకే చికిత్స ఉండదు. ఫ్యాటీ లివర్ ఏ దశలో ఉంది, కాలేయంలో వాపు లేదా fibrosis ఉందా, డయాబెటిస్, ఊబకాయం, కొలెస్ట్రాల్ వంటి సమస్యలు ఉన్నాయా అనే అంశాల ఆధారంగా వైద్యుడు చికిత్స నిర్ణయిస్తారు. అందువల్ల సోషల్ మీడియాలో చూసిన మందులు, విటమిన్లు లేదా supplements స్వయంగా ప్రారంభించకూడదు. అలాగే వైద్యుడు ఇప్పటికే సూచించిన డయాబెటిస్, BP, కొలెస్ట్రాల్ మందులను fatty liver వచ్చిందనే కారణంతో సొంతంగా నిలిపివేయకూడదు.

కేవలం LFT నార్మల్ అయితే సరిపోతుందా?

ఫ్యాటీ లివర్‌ను అంచనా వేయడానికి వైద్యులు ఆరోగ్య చరిత్ర, శారీరక పరీక్ష, రక్త పరీక్షలు, imaging testsను ఉపయోగించవచ్చు. అవసరాన్ని బట్టి మరిన్ని పరీక్షలు కూడా సూచించవచ్చు. కొందరిలో liver biopsy ద్వారా కాలేయంలో వాపు, నష్టం ఎంత ఉందో అంచనా వేయాల్సి రావచ్చు. అందువల్ల ఒక్క రిపోర్టు లేదా అల్ట్రాసౌండ్‌లో కనిపించిన ‘Grade 1, Grade 2’ అనే పదాల ఆధారంగా స్వయంగా చికిత్స నిర్ణయించుకోవడం మంచిది కాదు. ముఖ్యంగా fibrosis ప్రమాదాన్ని వైద్యుడు అంచనా వేయడం కీలకం.

ఈ లక్షణాలు ఉంటే నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు

ఫ్యాటీ లివర్ ప్రారంభంలో లక్షణాలు లేకపోవచ్చు. కానీ కాలేయ వ్యాధి తీవ్రమైన దశకు చేరితే కళ్లు లేదా చర్మం పసుపు రంగులోకి మారడం, పొట్ట లేదా కాళ్లు వాపడం, ఆకలి తగ్గడం, తీవ్రమైన అలసట, వాంతులు, గందరగోళం, రక్తపు వాంతులు లేదా నల్లటి మలం వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. ఇలాంటి లక్షణాలు ఉంటే త్వరగా వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.

ఫ్యాటీ లివర్ పూర్తిగా తగ్గుతుందా?

ప్రారంభ దశలో, ముఖ్యంగా కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవడమే ప్రధాన సమస్యగా ఉన్నప్పుడు కారణాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా పరిస్థితి మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది. అయితే వాపు, fibrosis లేదా cirrhosis స్థాయికి చేరితే పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. అందుకే ‘నొప్పి లేదు కదా’ అని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా ముందుగానే జీవనశైలి మార్పులు చేయడం ముఖ్యం. మొత్తానికి.. ఫ్యాటీ లివర్ తగ్గించేందుకు ఒక మ్యాజిక్ ఫుడ్ లేదా డిటాక్స్ డ్రింక్ లేదు. అధిక బరువు ఉంటే క్రమంగా తగ్గించడం, చక్కెర పానీయాలు-అధికంగా ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాన్ని తగ్గించడం, కూరగాయలు-పప్పులు-పూర్తి ధాన్యాలతో సమతుల ఆహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, మద్యంపై నియంత్రణ, డయాబెటిస్-కొలెస్ట్రాల్ వంటి సమస్యలను వైద్య పర్యవేక్షణలో నిర్వహించడం కీలకం.

NIDDK – Fatty Liver Treatment Guide

గమనిక: ఈ సమాచారం ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇప్పటికే fatty liver నిర్ధారణ అయినవారు తమ రిపోర్టులు, ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులను బట్టి వైద్యుడు లేదా గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్/హెపటాలజిస్ట్ సలహాతో వ్యక్తిగత చికిత్స తీసుకోవాలి.

Read also: Fatty Liver : ఫ్యాటీ లివర్‌కు చెక్! ఇంట్లోనే ఉన్న నేచురల్ రెమెడీస్‌తో లివర్‌ను ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోండి
Women Belly Fat : మహిళల్లో బెల్లీ ఫ్యాట్ తగ్గించుకోవడానికి చిట్కాలివిగో..
Fatty Liver : ఫ్యాటీ లివర్‌కు చెక్! ఇంట్లోనే ఉన్న నేచురల్ రెమెడీస్‌తో లివర్‌ను ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోండి