Saudi Arabia Water System: ఎటు చూసినా ఇసుక దిబ్బలు.. మండే ఎండలు.. వర్షం చాలా తక్కువ.. శాశ్వత నదులు కనిపించవు. ఇలాంటి భౌగోళిక పరిస్థితుల్లో ఒక దేశం కోట్లాది ప్రజలకు నగర జీవనాన్ని ఎలా కొనసాగిస్తోంది? ఇళ్లకు, పరిశ్రమలకు, హోటళ్లకు, ఆసుపత్రులకు, వ్యవసాయానికి అవసరమైన నీటిని ఎక్కడి నుంచి తెస్తోంది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం సౌదీ అరేబియా సముద్ర తీరంలో కనిపిస్తుంది. సముద్రపు ఉప్పునీటిని భారీ స్థాయిలో శుద్ధి చేసి మంచినీటిగా మార్చడం ద్వారా ఎడారి దేశం తన నీటి అవసరాల్లో కీలక భాగాన్ని తీర్చుకుంటోంది. దీనికోసం తీర ప్రాంతాల్లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డీసాలినేషన్ వ్యవస్థల్లో ఒకటిని నిర్మించింది. సౌదీ అరేబియా ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే డీసాలినేటెడ్ సముద్రపు నీటి ఉత్పత్తిలో అగ్రస్థానంలో ఉంది. 2025 నాటికి దేశం రోజుకు 16 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా డీసాలినేటెడ్ నీటి సరఫరా సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉందని సౌదీ అధికారిక సమాచారం చెబుతోంది.
ఎడారి దేశానికి నీటి సమస్య ఎందుకు పెద్ద సవాలు
సౌదీ అరేబియా భౌగోళికంగా ప్రపంచంలోని అత్యంత పొడి ప్రాంతాల్లో ఒకటి. దేశంలోని విస్తారమైన ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. శాశ్వత నదులపై ఆధారపడే అవకాశం లేకపోవడంతో నీటి భద్రత సౌదీ ప్రభుత్వానికి దశాబ్దాలుగా కీలక అంశంగా మారింది. గతంలో భూగర్భ జలాలు, పరిమిత సహజ వనరులు ప్రధాన ఆధారాలుగా ఉండేవి. అయితే జనాభా పెరుగుదల, పట్టణీకరణ, పారిశ్రామిక అవసరాలు పెరగడంతో స్థిరమైన నీటి సరఫరా కోసం కొత్త మార్గం అవసరమైంది. అక్కడే సముద్రం సౌదీ అరేబియాకు అతిపెద్ద నీటి వనరుగా మారింది.
సముద్రపు నీరు.. కొన్ని గంటల్లో తాగునీరు
సముద్రపు నీటిని నేరుగా తాగలేం. అందులో భారీగా ఉప్పు, ఇతర ఖనిజాలు ఉంటాయి. డీసాలినేషన్ ప్లాంట్లలో మొదట సముద్రపు నీటిని తీసుకుని ప్రాథమిక ఫిల్టరేషన్ ద్వారా మట్టి, ఇసుక, సూక్ష్మ కణాలు, ఇతర మలినాలను తొలగిస్తారు. ఆ తర్వాత అత్యంత కీలకమైన దశ అయిన రివర్స్ ఆస్మోసిస్ (RO) ప్రక్రియకు నీటిని పంపిస్తారు. ప్రత్యేక మెంబ్రేన్ల ద్వారా నీటిని అధిక పీడనంతో పంపడం వల్ల ఉప్పు, కరిగిన ఘన పదార్థాలు, అనేక ఇతర మలినాలు వేరు అవుతాయి. ఫలితంగా చాలా తక్కువ ఉప్పుతనంతో శుద్ధి చేసిన నీరు లభిస్తుంది. ఇక్కడితో ప్రక్రియ పూర్తికాదు. నీటిని వినియోగానికి అనువుగా మార్చే తదుపరి దశల్లో నాణ్యత నియంత్రణ, అవసరమైన ఖనిజ సమతుల్యత, క్రిమిసంహారక ప్రక్రియ వంటి అంశాలను పర్యవేక్షిస్తారు. ఆ తర్వాతే నీటిని భారీ నిల్వ కేంద్రాలు, ప్రసరణ వ్యవస్థల్లోకి పంపిస్తారు.
రోజుకు కోట్ల లీటర్ల నీటిని ఉత్పత్తి చేసే ప్లాంట్లు
సౌదీ అరేబియాలోని డీసాలినేషన్ ప్రాజెక్టుల పరిమాణం ఊహించడానికి కూడా కష్టం. ఉదాహరణకు రాస్ అల్ ఖైర్ డీసాలినేషన్ ప్లాంట్ రోజుకు దాదాపు 3 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సామర్థ్యం కలిగిన డీసాలినేషన్ ప్లాంట్లలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఒక క్యూబిక్ మీటర్ అంటే 1,000 లీటర్లు. అంటే ఇక్కడ రోజువారీ ఉత్పత్తి బిలియన్ల లీటర్ల స్థాయిలో ఉంటుంది. ఇటీవలి ప్రాజెక్టుల్లో RO టెక్నాలజీ సామర్థ్యాన్ని మరింత పెంచుతున్నారు. ఉదాహరణకు అల్ ఖోబర్ సిస్టమ్ ఫేజ్-2లోని RO ప్రాజెక్ట్కు ప్రపంచ స్థాయి ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో పాటు తక్కువ శక్తి వినియోగాన్ని సాధించేలా సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేశారు. షుఐబా ఫేజ్-5 ప్రాజెక్ట్ రోజుకు 670,000 క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని నమోదు చేసింది.
ఎడారి మధ్యకు చేర్చడం మరో ఎత్తు
డీసాలినేషన్ ప్లాంట్ సముద్రం పక్కనే ఉంటుంది. కానీ సౌదీ అరేబియాలోని ప్రధాన నగరాలు, పరిశ్రమలు, జనావాస ప్రాంతాలు అన్నీ సముద్రతీరంలో ఉండవు. నీటిని వందల కిలోమీటర్ల దూరంలోని ప్రాంతాలకు తీసుకెళ్లాల్సి ఉంటుంది. అందుకే సౌదీ అరేబియా మరో భారీ మౌలిక వసతుల వ్యవస్థను నిర్మించింది. తీర ప్రాంతాల్లో ఉత్పత్తి చేసిన నీటిని పంపింగ్ స్టేషన్లు, భారీ పైప్లైన్లు, రిజర్వాయర్ల ద్వారా దేశంలోని లోతట్టు ప్రాంతాలకు తరలిస్తున్నారు. 2025 నాటికి సౌదీ నీటి రంగంలో ఉన్న ప్రసరణ వ్యవస్థ సామర్థ్యం రోజుకు 18.5 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా ఉండగా, నిల్వ సామర్థ్యం 29 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా ఉందని సౌదీ అధికారిక సమాచారం పేర్కొంది.
ఎడారిలో వేల కిలోమీటర్ల పైప్లైన్ నెట్వర్క్
నీటిని నగరాలకు చేరవేయడానికి సౌదీ అరేబియా భారీ పైప్లైన్ నెట్వర్క్ను నిర్మించింది. 2025లో వెల్లడించిన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం నీటి ప్రసరణ పైప్లైన్ నెట్వర్క్ పొడవు 14,210 కిలోమీటర్లకు చేరింది. ఈ నెట్వర్క్ ద్వారా రోజుకు దాదాపు 19.42 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల నీటిని నిర్వహించే సామర్థ్యం ఉన్నట్లు సౌదీ పర్యావరణ, నీరు, వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది. ఇది సాధారణ పైపులైన్ కాదు. తీవ్రమైన ఎండ, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, ఇసుక తుఫాన్లు, రాతి ప్రాంతాలు, ఎడారి భూభాగం వంటి పరిస్థితులను తట్టుకునేలా భారీ ఇంజినీరింగ్తో వీటిని నిర్మించారు.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు పంపించడానికి భారీ పంపింగ్ స్టేషన్లు పనిచేస్తుంటాయి. మరోవైపు నీటి ఒత్తిడిని నియంత్రించడానికి, సరఫరాను నిరంతరంగా కొనసాగించడానికి మధ్యలో అనేక నిల్వ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేశారు.
నీటి నిల్వ కూడా సౌదీ వ్యూహంలో కీలక భాగమే
డీసాలినేషన్ ప్లాంట్ పనిచేస్తేనే నీరు వస్తుంది అనే విధంగా వ్యవస్థను నిర్మించలేదు. ఎక్కడైనా ప్లాంట్ నిర్వహణ, విద్యుత్ సమస్య, పైప్లైన్ మరమ్మతులు లేదా డిమాండ్ పెరుగుదల వచ్చినా నగరాలకు నీటి సరఫరా కొనసాగాలి. అందుకే భారీ వ్యూహాత్మక నీటి నిల్వ కేంద్రాలను నిర్మించారు. సౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద తాగునీటి నిల్వ వ్యవస్థల్లో ఒకదాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. రియాద్లోని వ్యూహాత్మక నీటి నిల్వ కేంద్రం సామర్థ్యం 4.79 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లకు చేరగా, రియాద్లోని అతిపెద్ద కవర్డ్ వాటర్ ట్యాంక్ సామర్థ్యం 3 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లుగా నమోదైంది. అంటే సముద్రం నుంచి నీటిని తయారు చేయడం మాత్రమే కాదు.. దాన్ని నిల్వ చేయడం, తరలించడం, సరఫరా చేయడం, అత్యవసర సమయంలో ప్రత్యామ్నాయ నిల్వ నుంచి అందించడం వరకు మొత్తం వ్యవస్థను ఒకే గొలుసుగా అభివృద్ధి చేశారు.
డీసాలినేషన్లో సౌదీ ఎందుకు ప్రపంచానికి ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తోంది
డీసాలినేషన్ కొత్త టెక్నాలజీ కాదు. ప్రపంచంలోని అనేక సముద్రతీర దేశాలు సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేస్తున్నాయి. కానీ సౌదీ అరేబియా దీన్ని దేశవ్యాప్త నీటి భద్రత వ్యవస్థగా మార్చింది. గతంలో డీసాలినేషన్ ప్లాంట్లలో శక్తి వినియోగం ఎక్కువగా ఉండేది. ఇప్పుడు సౌదీ అరేబియా RO టెక్నాలజీ, మెరుగైన మెంబ్రేన్లు, ఆధునిక పంపులు, స్మార్ట్ మానిటరింగ్, పునరుత్పాదక శక్తి వంటి విధానాలతో నీటి ఉత్పత్తికి అవసరమైన శక్తిని తగ్గించే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
2025లో సౌదీ అధికారిక నివేదిక ప్రకారం అల్ ఖోబర్ ఫేజ్-2 ప్రాజెక్ట్ ఉప్పు వేరు చేసే దశలో ప్రతి క్యూబిక్ మీటర్ నీటికి 1.7 kWh శక్తి వినియోగంతో రికార్డు స్థాయి సామర్థ్యాన్ని సాధించింది. మొత్తం ప్రక్రియలో 2.34 kWh/m³ వినియోగం నమోదైంది.
సూర్యుడి శక్తితో కూడా సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేస్తున్నారు
ఎడారి అంటే సౌదీకి ఒక సమస్య మాత్రమే కాదు.. అదే సమయంలో అపారమైన సౌరశక్తికి కూడా వేదిక. దీన్ని నీటి ఉత్పత్తితో అనుసంధానించే ప్రయత్నాలు కూడా జరుగుతున్నాయి. అల్ ఖఫ్జీ డీసాలినేషన్ ప్రాజెక్ట్ సౌరశక్తిని ఉపయోగించే ప్రముఖ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటి. ఈ వ్యవస్థ రోజుకు 90,000 క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా నీటిని ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యంతో అభివృద్ధి చేయబడింది. సౌరశక్తి వినియోగం ద్వారా కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడమే లక్ష్యంగా ఈ ప్రాజెక్టును రూపొందించారు.
అంటే ఒకవైపు సముద్రం నుంచి నీటిని తీసుకుంటూ.. మరోవైపు ఎడారిలో సమృద్ధిగా లభించే సూర్యకాంతిని ఉపయోగించి ఆ నీటిని శుద్ధి చేయడానికి అవసరమైన శక్తిని సమకూర్చే దిశగా సౌదీ అడుగులు వేస్తోంది.
నీటి రంగంలో వరుస ప్రపంచ రికార్డులు
సౌదీ అరేబియా నీటి మౌలిక వసతులు ఎంత పెద్ద స్థాయికి చేరాయో గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డుల్లోనూ కనిపిస్తుంది. డీసాలినేషన్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం, అతిపెద్ద RO వ్యవస్థలు, భారీ నీటి నిల్వ కేంద్రాలు, తక్కువ శక్తి వినియోగంతో నీటి ఉత్పత్తి వంటి విభాగాల్లో సౌదీ ప్రాజెక్టులు పలు రికార్డులను నమోదు చేశాయి. 2025 నాటికి నీటి రంగంలో సౌదీకి మొత్తం 11 గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డులు ఉన్నట్లు అధికారిక సమాచారం పేర్కొంది. ఇది కేవలం ఒక ప్లాంట్ విజయంగా చూడలేం. సముద్రం నుంచి నీటిని తీసుకోవడం మొదలుకుని.. శుద్ధి చేయడం.. నిల్వ చేయడం.. వేల కిలోమీటర్ల పైప్లైన్ల ద్వారా తరలించడం.. చివరకు నగరాల్లోని ఇళ్లకు చేరవేయడం వరకు మొత్తం వ్యవస్థలో సాంకేతికతను ఉపయోగించిన ఫలితం.
ఎడారిలో నీటి కథ భవిష్యత్తుకు కూడా ఒక పాఠమే
నీటి కొరత భవిష్యత్తులో ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలకు పెద్ద సవాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. వాతావరణ మార్పులు, జనాభా పెరుగుదల, పట్టణీకరణ, భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి వంటి కారణాలతో నీటి భద్రత ప్రాధాన్యత మరింత పెరుగుతోంది. సౌదీ అరేబియా అనుభవం ఈ నేపథ్యంలో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. సహజంగా నీటి వనరులు పరిమితంగా ఉన్న దేశం.. సముద్రాన్ని ఒక భారీ నీటి వనరుగా మార్చుకుని, డీసాలినేషన్ను జాతీయ మౌలిక వసతుల స్థాయికి తీసుకెళ్లింది. 1974 నుంచి నీటి డీసాలినేషన్ రంగంలో పనిచేస్తున్న వ్యవస్థ ఇప్పుడు ప్రపంచ స్థాయి సాంకేతిక పరిశోధన, RO ప్లాంట్లు, నీటి ప్రసరణ మార్గాలు, భారీ నిల్వ కేంద్రాలతో విస్తరించింది. మండే ఇసుక మధ్య నీటి కోసం ఎదురుచూడాల్సిన దేశం.. ఇప్పుడు సముద్రపు నీటిని సాంకేతికతతో మార్చుకుని నగరాలకు పంపుతోంది. సముద్రం తీరంలో మొదలయ్యే ఈ ప్రయాణం వేల కిలోమీటర్ల పైప్లైన్లు దాటి ఎడారి నగరాల ఇళ్ల వరకు చేరుతోంది. అందుకే సౌదీ అరేబియా నీటి వ్యవస్థ ప్రపంచంలోని అత్యంత ఆసక్తికరమైన ఇంజినీరింగ్ ప్రయోగాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది.
Read also: Donald Trump: ట్రంప్ హెచ్చరిక: యుద్ధం ఇప్పట్లో ఆగదు.. 2–3 వారాల్లో మరిన్ని భీకర దాడులు
Saudi Prince: లండన్ హోటల్లో సౌదీ యువరాజు మృతి.. గదిలో ఏం జరిగింది? వీడిన డెత్ మిస్టరీ
Saudi Road Accident : సౌదీ అరేబియాలో దారుణ రోడ్డు ప్రమాదం: హైదరాబాద్ వాసుల దుర్మరణం
