Iran: అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య గత నెలలో కుదిరిన 14-అంశాల అవగాహన ఒప్పందం (Memorandum of Understanding) అమల్లో ఉండగానే ఇరాన్ తన అనుమానిత అణు, క్షిపణి కేంద్రాల్లో మరమ్మతులు, పునర్నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించినట్లు తాజా ఉపగ్రహ చిత్రాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రముఖ అంతర్జాతీయ వార్తా సంస్థ CNN నిర్వహించిన పరిశోధనాత్మక విశ్లేషణలో ఈ అంశం వెలుగులోకి రావడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరోసారి ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా అణ్వాయుధాల అభివృద్ధి చేయబోమని హామీ ఇచ్చిన కొద్ది రోజులకే ఈ తరహా కార్యకలాపాలు బయటపడటం అంతర్జాతీయ దౌత్య వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ఉపగ్రహ చిత్రాల్లో ఏమి కనిపించింది?
సీఎన్ఎన్, ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ సెక్యూరిటీ సహకారంతో విశ్లేషించిన ఉపగ్రహ చిత్రాల ప్రకారం, టెహ్రాన్ సమీపంలోని పర్చీన్ (Parchin) సైనిక సముదాయంలో ఉన్న అనుమానిత టాలేఘాన్-2 ప్రాంతంలో నిర్మాణ పనులు మళ్లీ ప్రారంభమైనట్లు గుర్తించారు.
జూన్ 22, జూలై 7 తేదీలకు చెందిన చిత్రాల్లో..
బాంబు దాడులతో ఏర్పడిన రంధ్రాల చుట్టూ తవ్వకాలు
కొత్త కాంక్రీట్ బలపరిచే పనులు
రీబార్ (ఇనుప రాడ్లు) ఏర్పాటు
శాశ్వత కాంక్రీట్ రక్షణ పొర నిర్మాణానికి సిద్ధత
వంటి చర్యలు కనిపించినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది.
పికాక్స్ పర్వతం వద్ద భారీ వాహనాల కదలికలు
ఇస్ఫహాన్ సమీపంలోని పికాక్స్ మౌంటెన్ (Pickaxe Mountain) ప్రాంతంలోని భూగర్భ సొరంగాల వద్ద కూడా భారీ వాహనాల రాకపోకలు నమోదయ్యాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని ఇరాన్ అత్యంత రహస్య అణు పరిశోధనా కేంద్రంగా పాశ్చాత్య దేశాలు చాలా కాలంగా అనుమానిస్తున్నాయి. అక్కడ నిర్మాణ సామగ్రి, యంత్రాలు తరలిస్తున్నట్లు ఉపగ్రహ చిత్రాలు సూచిస్తున్నాయని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ఏ కేంద్రాల్లో మార్పులు లేవు?
నివేదిక ప్రకారం..
ఇస్ఫహాన్
ఫోర్డో
నతాంజ్
వంటి ప్రధాన యురేనియం సుసంపన్న కేంద్రాల్లో ప్రస్తుతం పెద్దగా కొత్త నిర్మాణాలు కనిపించలేదు. అయితే కొన్ని క్షిపణి నిల్వ కేంద్రాల్లో మాత్రం మరమ్మతులు, విస్తరణ పనులు కొనసాగుతున్నట్లు సమాచారం.
14-అంశాల ఒప్పందంలో ఏముంది?
జూన్లో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందంలో..
అణ్వాయుధాలు అభివృద్ధి చేయబోమని ఇరాన్ హామీ
60 రోజుల్లో తుది ఒప్పందానికి చర్చలు
అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ (IAEA) పర్యవేక్షణలో అణు కార్యక్రమంపై చర్యలు
సుసంపన్న యురేనియం నిల్వల భవిష్యత్తుపై చర్చలు
హోర్ముజ్ జలసంధి కార్యకలాపాల పునరుద్ధరణ
వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.
ఒప్పందం ఉల్లంఘన జరిగిందా?
ఉపగ్రహ చిత్రాలు బయటకు రావడంతో ఇరాన్ ఒప్పంద స్ఫూర్తికి విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తోందా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. అయితే ఇప్పటివరకు ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఈ నిర్మాణాలపై అధికారిక వివరణ ఇవ్వలేదు. అలాగే ఈ పనులు అణ్వాయుధాల అభివృద్ధికే సంబంధించినవని నిర్ధారించే తుది ఆధారాలు ఇంకా బయటకు రాలేదు. అందువల్ల నిపుణులు జాగ్రత్తగా పరిశీలన కొనసాగించాలని సూచిస్తున్నారు.
మళ్లీ పెరుగుతున్న అమెరికా-ఇరాన్ ఉద్రిక్తతలు
ఇటీవల కాల్పుల విరమణ అమలు దెబ్బతినడం, పరస్పర దాడులు కొనసాగడం, అనంతరం అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కాల్పుల విరమణ ముగిసిందని ప్రకటించడం పరిస్థితిని మరింత ఉద్రిక్తంగా మార్చింది. అయితే అదే సమయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మళ్లీ చర్చలు కొనసాగించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ట్రంప్ ప్రకటించడంతో దౌత్యపరమైన మార్గాలు పూర్తిగా మూసుకుపోలేదని సంకేతాలు కూడా వెలువడ్డాయి.
ప్రపంచం ఎందుకు ఆందోళన చెందుతోంది?
ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం గత రెండు దశాబ్దాలుగా ప్రపంచ రాజకీయాల్లో అత్యంత సున్నితమైన అంశంగా కొనసాగుతోంది. అణు కేంద్రాల్లో నిర్మాణ పనులు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయన్న ఉపగ్రహ ఆధారాలు నిజమైతే..
మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరగవచ్చు.
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మరింత కఠిన వైఖరి అవలంబించే అవకాశం ఉంది.
అణు చర్చలు మళ్లీ సంక్షోభంలో పడే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతం ఈ పరిణామాలపై ప్రపంచ దేశాలు, అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ (IAEA) నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి.
ఇవీ చదవండి: US Iran Conflict: మళ్లీ ముదిరిన అమెరికా-ఇరాన్ ఉద్రిక్తత.. దాడులు ఆపేందుకు కొత్త ఒప్పందం? దోహాలో కీలక చర్చలపై ఉత్కంఠ
Iran America: ఇరాన్ మద్దతున్న మిలీషియా నాయకుడిపై అమెరికా భారీ బహుమతి ప్రకటన