ఆగస్టు 26న జరిగిన ఈ విపత్తులో తాజా లెక్కల ప్రకారం నేపాల్లో 788 మంది మృతి చెందగా, 2,502 మంది గల్లంతయ్యారు. చైనా వైపు 16 మంది మృతి చెందగా, 546 మంది గల్లంతైనట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. దీంతో రెండు దేశాల్లో కలిపి మృతుల సంఖ్య 800కు చేరువ కాగా, 3,000 మందికిపైగా ఆచూకీ తెలియాల్సి ఉంది.
చైనా ముందే హెచ్చరించిందా?
వరద తర్వాత చైనా నుంచి సరైన ముందస్తు సమాచారం అందలేదనే విమర్శలు నేపాల్లో వినిపించాయి. అయితే ఈ అంశంపై చైనా స్పందిస్తూ, అవసరమైన సమాచారాన్ని సకాలంలో పంచుకున్నామని తెలిపింది. ఈ వివాదం మధ్య రాయిటర్స్ వెల్లడించిన వివరాలు ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి. విపత్తుకు 12 రోజుల ముందు, ఆగస్టు 14 నుంచి 19 మధ్య భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని చైనా వరల్డ్ మెటీరియోలాజికల్ సెంటర్ నేపాల్ అధికారులకు హెచ్చరిక పంపింది. భారీ వర్షాలతో పాటు కొండచరియలు, ఆకస్మిక వరదలు వంటి ప్రమాదాలు కూడా సంభవించవచ్చని ఆ హెచ్చరికలో పేర్కొన్నట్లు రాయిటర్స్ తెలిపింది. అయితే నేపాల్ అధికారులు మాత్రం తమకు వర్షపాతం అంచనాలు మాత్రమే కాకుండా హిమనదాల కదలికలు, హిమ సరస్సుల నీటిమట్టాలు, కొండచరియల ప్రమాదాలపై మరింత విస్తృతమైన, రియల్టైమ్ సమాచారం అవసరమని గతంలోనే కోరినట్లు తెలుస్తోంది.
26 నిమిషాల్లో విపత్తు సమాచారం.. కానీ అప్పటికే ఆలస్యం?
ఈ వరద ఎంత వేగంగా విస్తరించిందో అధికారిక టైమ్లైన్ చూస్తే అర్థమవుతుంది. ఆగస్టు 26 ఉదయం సుమారు 8:32 గంటలకు టిబెట్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో భారీ ప్రవాహం ప్రారంభమైనట్లు సమాచారం. కేవలం 26 నిమిషాల తర్వాత నేపాల్లోని అధికారులకు వరద గురించి సమాచారం అందింది. వరద ధాటికి సరిహద్దు ప్రాంతంలోని పలు మానిటరింగ్ స్టేషన్లు పనిచేయడం ఆగిపోయాయి. డేటా అందకపోవడంతో అసలు పరిస్థితిని నిర్ధారించడంలో అధికారులకు ఇబ్బంది ఏర్పడింది. స్థానిక అధికారుల ద్వారా వరద తీవ్రతను నిర్ధారించిన అనంతరం ఉదయం 9:13 గంటలకు నేపాల్ అధికారులు మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారా ప్రజలకు హెచ్చరికలు పంపారు. అప్పటికే వరద భారీగా దిగువ ప్రాంతాల వైపు దూసుకెళ్తోంది.
అసలు ఏం జరిగింది? హిమనదం భారీ భాగం కూలిందా?
ప్రాథమిక దర్యాప్తు ప్రకారం హిమాలయ ప్రాంతంలోని హిమనదం దిగువ భాగం కూలిపోవడంతో భారీ పరిమాణంలో మంచు, రాళ్లు లోయలోకి పడిపోయాయి. ఈ భారీ కూలిపోవడంతో ఏర్పడిన మంచు–రాళ్ల ప్రవాహం ల్హెండే ఖోలా నది వ్యవస్థలోకి చేరింది. ఆ తర్వాత బురద, మట్టి, భారీ రాళ్లు, నీరు కలిసిపోవడంతో అత్యంత ప్రమాదకరమైన డెబ్రిస్ ఫ్లోగా మారి నేపాల్, టిబెట్ ప్రాంతాల వైపు దూసుకెళ్లింది. ఇది సాధారణ వరదలా కాకుండా నీరు, బురద, రాళ్లు కలిసి ప్రవహించే భారీ ప్రవాహంగా మారడంతో మార్గంలో ఉన్న వంతెనలు, రహదారులు, భవనాలు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.
హిమ సరస్సు కాదు.. గ్లేసియర్ కూలిపోవడమే ప్రధాన కారణమా?
విపత్తు ప్రారంభమైన సమయంలో మూడు హిమ సరస్సుల్లో ఏదైనా ఒకటి తెగిపోయి ఉండొచ్చనే అనుమానాలు వ్యక్తమయ్యాయి. కానీ తరువాతి పరిశీలనల్లో హిమనదం కూలిపోవడం వల్లే భారీ రాక్–ఐస్ అవలాంచ్ ఏర్పడిందని అంచనాలు బలపడ్డాయి. శాస్త్రవేత్తలు ఉపగ్రహ చిత్రాలను పరిశీలించగా, హిమనదం కింద ఉన్న రాతి పొర కూలిపోవడంతో దానితో పాటు హిమనదంలోని కొంత భాగం కూడా లోయలోకి పడిపోయినట్లు గుర్తించారు. ఈ భారీ రాక్ఫాల్, మంచు కూలిపోవడం వల్ల నదుల్లో నీరు, రాళ్లు, మట్టి భారీగా చేరి విపరీతమైన ప్రవాహం ఏర్పడింది.
వరద మార్గంలో 19 వంతెనలు ధ్వంసం
ఈ విపత్తు ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, సరిహద్దు ప్రాంతం నుంచి దిగువకు సుమారు 168 కిలోమీటర్ల మేర వరద ప్రభావం కనిపించింది. నేపాల్ ప్రభుత్వ అంచనాల ప్రకారం ఈ ప్రవాహంలో సుమారు 5.74 కోట్ల క్యూబిక్ మీటర్ల నీరు ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు. వరద కారణంగా కనీసం 19 వంతెనలు, సుమారు 40 కిలోమీటర్ల రహదారులు దెబ్బతిన్నాయి. దేశ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంలో 10 శాతానికి పైగా ప్రభావం పడినట్లు అంచనా.
కొత్తగా ఏర్పడిన సరస్సులు.. మరోసారి వరద ముప్పు
విపత్తు తర్వాత పర్వత ప్రాంతంలో శిథిలాలు పేరుకుపోవడంతో కొత్త నీటి నిల్వలు ఏర్పడటం అధికారులను ఆందోళనకు గురి చేసింది. శిథిలాలతో ఏర్పడిన సహజ అడ్డంకులు అకస్మాత్తుగా తెగిపోతే మరోసారి భారీ వరద వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. తాజా సమాచారం ప్రకారం పర్వత ప్రాంతంలో ఏర్పడిన కొత్త సరస్సుల్లో ఒకటి గణనీయంగా ఖాళీ అయింది. అయినప్పటికీ ఎగువ ప్రాంతాల్లో నీటి ప్రవాహం పెరగడం, కొత్త నీటి నిల్వలు ఏర్పడే అవకాశాల నేపథ్యంలో నేపాల్ అధికారులు అప్రమత్తత కొనసాగిస్తున్నారు.
భోటేకోషి నదిపై మళ్లీ హెచ్చరికలు
ప్రస్తుతం కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో వరద ముప్పు పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. భోటేకోషి నదిలో నీటి ప్రవాహం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రభావిత జిల్లాల ప్రజలకు అధికారులు హెచ్చరికలు పంపుతున్నారు. చైనా అధికారులు ఎగువ ప్రాంతాల్లో పెరుగుతున్న నీటి ప్రవాహంపై నేపాల్కు సమాచారం ఇవ్వడంతో రసువా, నువాకోట్, ధాదింగ్ ప్రాంతాల్లో ప్రజలను అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించారు. పరిస్థితిని బట్టి లోతట్టు ప్రాంతాల నుంచి ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.
చైనాతో ప్రతి 10 నిమిషాలకు డేటా షేరింగ్ ప్లాన్
ఈ విపత్తు తర్వాత నేపాల్కు ఒక విషయం స్పష్టమైంది. హిమాలయ ప్రాంతాల్లో ఆకస్మికంగా సంభవించే హిమనదాల కూలిపోవడం, హిమ సరస్సుల ఉప్పెనలు, కొండచరియలు వంటి విపత్తులకు సంప్రదాయ వర్ష హెచ్చరికలు మాత్రమే సరిపోవని అధికారులు భావిస్తున్నారు. అందుకే చైనాతో మరింత సమగ్ర సమాచార భాగస్వామ్య వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని నేపాల్ ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. వర్షపాతం, నదుల నీటిమట్టాలు, హిమనదాల కదలికలు వంటి కీలక సమాచారం మరింత తరచుగా అందేలా ఒప్పందం చేసుకోవాలని అధికారులు ప్రతిపాదిస్తున్నారు. నేపాల్ ప్రతి 10 నిమిషాలకు ఒకసారి సంబంధిత డేటా అందే వ్యవస్థ కోసం ప్రయత్నిస్తున్నట్లు రాయిటర్స్ తెలిపింది.
వాతావరణ మార్పులతో హిమాలయాల్లో పెరుగుతున్న ముప్పు
ఈ విపత్తుకు వాతావరణ మార్పులే నేరుగా కారణమని ఇప్పుడే ఖచ్చితంగా చెప్పలేమని శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొంటున్నారు. అయితే ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, హిమనదాలు కరగడం, పర్మాఫ్రాస్ట్ బలహీనపడటం వంటి పరిణామాలు హిమాలయాల్లో ఇలాంటి ప్రమాదాల అవకాశాలను పెంచవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. హిమాలయ ప్రాంతం భౌగోళికంగా అత్యంత సున్నితమైనది. హిమనదాలు, భారీ వర్షాలు, భూకంపాలు, కొండచరియలు వంటి అనేక ప్రమాదాలు ఒకే ప్రాంతంలో ఉండటంతో ఒక సంఘటన మరో విపత్తుకు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. తాజా నేపాల్ విపత్తు కూడా ఈ ప్రమాదకరమైన ‘క్యాస్కేడింగ్ డిజాస్టర్’కు ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
మొత్తానికి, నేపాల్ను కుదిపేసిన ఈ మహావిపత్తు కేవలం ఒక వరద ఘటనగా మాత్రమే మిగలడం లేదు. హిమాలయాల్లో మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు, హిమనదాల స్థిరత్వం, సరిహద్దు దేశాల మధ్య సమాచార లోపాలు, అత్యాధునిక ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల అవసరాన్ని ప్రపంచానికి మరోసారి గుర్తు చేసింది.
Read also: Nepal Floods: నేపాల్ మహా విషాదంలో చెక్కుచెదరని ఇల్లు.. ఈ ఇంటి ఇంజినీర్కు జాతీయ పురస్కారం ఇవ్వాలి
Nepal Floods: నేపాల్లో జలప్రళయం.. గ్రామాలను మింగేసిన వరదలు