Nirav Modi Extradition: భారత బ్యాంకింగ్ చరిత్రలో అతిపెద్ద ఆర్థిక కుంభకోణాల్లో ఒకటిగా నిలిచిన పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్ (PNB) స్కామ్ కేసులో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. పరారీలో ఉన్న వజ్రాల వ్యాపారి నీరవ్ మోదీకి యూరోపియన్ స్థాయిలో కూడా భారీ ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. అతను దాఖలు చేసిన చివరి అప్పీల్ను యూరోపియన్ కోర్ట్ ఆఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ (ECHR) తిరస్కరించింది. దీంతో అతని అప్పగింత (Extradition) ప్రక్రియను అడ్డుకునే చట్టపరమైన మార్గాలు దాదాపు పూర్తిగా ముగిశాయని న్యాయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
అసలు PNB స్కామ్ అంటే ఏమిటి?
2018లో వెలుగులోకి వచ్చిన పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్ స్కామ్ దేశాన్ని కుదిపేసింది. నీరవ్ మోదీ, అతని మామ మెహుల్ చోక్సీ, వారి అనుబంధ సంస్థలు కలిసి బ్యాంకు అధికారులతో కుమ్మక్కై వేల కోట్ల రూపాయల విలువైన **లెటర్స్ ఆఫ్ అండర్టేకింగ్ (LoUs)**ను అక్రమంగా పొందారని దర్యాప్తు సంస్థలు ఆరోపించాయి.
ఈ మోసం విలువ సుమారు రూ.14,000 కోట్లకు పైగా ఉందని అంచనా. కేసు వెలుగులోకి రాకముందే నీరవ్ మోదీ విదేశాలకు పారిపోయాడు. అనంతరం Central Bureau of Investigation (CBI), Enforcement Directorate (ED) అతనిపై పలు కేసులు నమోదు చేశాయి.
నీరవ్ మోదీపై ఉన్న ప్రధాన ఆరోపణలు
దర్యాప్తు సంస్థలు నీరవ్ మోదీపై పలు తీవ్రమైన అభియోగాలు నమోదు చేశాయి.
బ్యాంకు మోసం
క్రిమినల్ కుట్ర
మోసం ద్వారా ప్రజాధనం దుర్వినియోగం
మనీలాండరింగ్
నకిలీ బ్యాంకింగ్ హామీల వినియోగం
విదేశాలకు అక్రమంగా నిధుల తరలింపు
ఈ కేసుల్లో CBI, ED వేర్వేరుగా విచారణ చేపడుతున్నాయి.
2019 నుంచి లండన్ జైలులోనే
2019 మార్చిలో లండన్లో నీరవ్ మోదీని అరెస్టు చేశారు. అప్పటి నుంచి ఆయన వాండ్స్వర్త్ జైలులోనే నిర్బంధంలో ఉన్నారు. భారత్కు అప్పగించకుండా ఉండేందుకు ఆయన గత ఏడు సంవత్సరాలుగా బ్రిటన్ కోర్టుల్లో, అనంతరం యూరోపియన్ కోర్టులో పలు అప్పీళ్లు దాఖలు చేశారు.
నీరవ్ మోదీ వాదన ఏమిటి?
భారత్కు అప్పగిస్తే…
తనకు న్యాయమైన విచారణ జరగదని,
జైలులో హింసకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని,
తన మానవ హక్కులకు భంగం కలుగుతుందని
నీరవ్ మోదీ తరపు న్యాయవాదులు వాదించారు.
అయితే భారత్ ప్రభుత్వం తరఫున CBI, ED, న్యాయవాదులు భారత జైళ్ల భద్రత, వైద్య సదుపాయాలు, విచారణ ప్రక్రియపై కోర్టుకు స్పష్టమైన హామీలు ఇచ్చారు. బ్రిటన్ కోర్టులు ఆ హామీలను సంతృప్తికరంగా పరిగణించాయి.
యూరోపియన్ కోర్టు నిర్ణయం ఎందుకు కీలకం?
బ్రిటన్లో అన్ని చట్టపరమైన అవకాశాలు ముగిసిన తర్వాత నీరవ్ మోదీ చివరి ప్రయత్నంగా ECHRను ఆశ్రయించారు. అయితే తాజాగా ఆ కోర్టు కూడా అతనికి ఎలాంటి ఉపశమనం ఇవ్వకుండా పిటిషన్ను తిరస్కరించింది. దీంతో అప్పగింతను అడ్డుకునే చివరి న్యాయపరమైన అవకాశం కూడా ముగిసినట్లయింది.
ఇక తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?
చట్టపరమైన అడ్డంకులు తొలగిపోవడంతో ఇప్పుడు బ్రిటన్ ప్రభుత్వం పరిపాలనా ప్రక్రియను పూర్తి చేసి నీరవ్ మోదీని భారత అధికారులకు అప్పగించే దిశగా ముందుకు వెళ్లే అవకాశం ఉంది.
ఈ ప్రక్రియలో:
అధికారిక అప్పగింత ఆదేశాలు,
భద్రతా ఏర్పాట్లు,
భారత అధికారులతో సమన్వయం,
ఖైదీ బదిలీ ప్రక్రియ
వంటి దశలు పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది.
భారత్కు ఎందుకు ఇది పెద్ద విజయం?
నీరవ్ మోదీని భారత్కు తీసుకురాగలిగితే…
PNB స్కామ్ విచారణ వేగవంతమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆర్థిక నేరాలపై భారత దర్యాప్తు సంస్థల విశ్వసనీయత మరింత పెరుగుతుంది.
విదేశాలకు పారిపోయిన ఆర్థిక నేరస్థులపై చట్టపరమైన చర్యలకు ఇది బలమైన సందేశంగా నిలుస్తుంది.
ప్రజాధనాన్ని దుర్వినియోగం చేసిన కేసుల్లో జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది.
ఇప్పటి వరకు కేసు టైమ్లైన్
2018: PNB భారీ బ్యాంకు మోసం వెలుగులోకి వచ్చింది.
2018: CBI, ED కేసులు నమోదు చేశాయి.
2018: నీరవ్ మోదీ విదేశాలకు పారిపోయాడు.
మార్చి 2019: లండన్లో అరెస్టు అయ్యాడు.
2021: బ్రిటన్ ప్రభుత్వం భారత్కు అప్పగింతకు ఆమోదం తెలిపింది.
మార్చి 2026: బ్రిటన్ హైకోర్టు అప్పగింతను సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్ను తిరస్కరించింది.
జూలై 2026: ECHR కూడా చివరి అప్పీల్ను తిరస్కరించింది.
ప్రస్తుతం: అప్పగింతకు అవసరమైన పరిపాలనా ప్రక్రియలు కొనసాగుతున్నాయి.
ముందున్న ప్రక్రియ
యూరోపియన్ కోర్టు తీర్పుతో నీరవ్ మోదీకి ఉన్న ప్రధాన న్యాయపరమైన అవకాశాలు ముగిసినప్పటికీ, ఆయనను భారత్కు తీసుకురావడానికి బ్రిటన్ ప్రభుత్వం పూర్తి చేయాల్సిన పరిపాలనా ప్రక్రియలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నాయి. అవి పూర్తయిన తర్వాత అధికారికంగా అప్పగింత అమలయ్యే అవకాశం ఉందని దౌత్య వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఇవీ చదవండి: Narendra Modi: మోదీ పేరిట మరో చారిత్రాత్మక రికార్డు.. నెహ్రూను అధిగమించి భారత రాజకీయాల్లో కొత్త మైలురాయి
Narendra Modi: మోదీ బంగారం కొనొద్దన్న పిలుపు.. భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు ‘గోల్డ్ వార్నింగ్’?