AP Organ Donation: ఒక కుటుంబానికి తీరని విషాదం ఎదురైన సమయంలో తీసుకునే ఒక నిర్ణయం.. మరో కుటుంబంలో ప్రాణాలను నిలబెట్టగలదు. బ్రెయిన్డెడ్ అయిన వ్యక్తి అవయవాలను దానం చేయడం ద్వారా ఒకేసారి పలువురు ప్రాణాలను కాపాడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే అవయవదానాన్ని మరింత సులభతరం చేయడంతో పాటు దాత కుటుంబాలకు అండగా నిలిచేలా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చర్యలను వేగవంతం చేస్తోంది.
అవయవదానంపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, ట్రాన్స్ప్లాంట్ సేవలను ప్రభుత్వ ఆస్పత్రులకు విస్తరించడం, దాత కుటుంబాలను గౌరవించడం, అవయవాల అక్రమ రవాణాకు అడ్డుకట్ట వేయడం వంటి అంశాలకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. ఇప్పటికే రాష్ట్రంలో అవయవ మార్పిడి కేంద్రాల సంఖ్య మూడు నుంచి తొమ్మిదికి పెరిగింది. మరో 12 ప్రభుత్వ టీచింగ్ ఆస్పత్రులను దశలవారీగా ట్రాన్స్ప్లాంట్ కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
వేలాది మంది అవయవాల కోసం ఎదురుచూపులు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో అవయవ మార్పిడి అవసరమైన రోగుల సంఖ్య భారీగా ఉంది. 2026 ఆగస్టు నాటికి రాష్ట్రంలో దాదాపు 5,900 మంది వివిధ అవయవాల కోసం వెయిటింగ్ లిస్టులో ఉన్నట్లు అధికారిక వర్గాలను ఉటంకిస్తూ వచ్చిన నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. వీరిలో కిడ్నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నవారే అత్యధికంగా ఉండగా, కాలేయం, గుండె మార్పిడి కోసం కూడా వేలాది మంది నిరీక్షిస్తున్నారు.
కిడ్నీ కోసం 3,715 మంది, కాలేయం కోసం 2,009 మంది, గుండె కోసం 96 మంది ఎదురుచూస్తున్నట్లు తాజా గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ సంఖ్యలు చూస్తే అవయవదానంపై అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరం ఎంత ఉందో అర్థమవుతుంది.
అవయవదానంలో ఏపీకి జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు
అవయవదానంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇటీవలి కాలంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించింది. 2023లో 41 మంది బ్రెయిన్డెడ్ దాతలు ఉండగా, 2024లో ఆ సంఖ్య 66కు, 2025లో 93కు పెరిగింది. 2025లో 93 మంది బ్రెయిన్డెడ్ దాతల నుంచి 301 అవయవాలను సేకరించి అవసరమైన రోగులకు మార్పిడి చేశారు. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా బ్రెయిన్డెడ్ అవయవదానంలో ఏపీ ఆరో స్థానానికి చేరింది.
2026లో కూడా ఈ కార్యక్రమం కొనసాగుతోంది. ఆగస్టు నాటికి 57 మంది దాతల నుంచి 180 అవయవాలను సేకరించినట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
దాత కుటుంబాలకు రూ.లక్ష సాయం ప్రతిపాదన
అవయవదానం చేసిన కుటుంబాల త్యాగాన్ని గుర్తిస్తూ ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం రూ.10 వేల ఆర్థిక సాయం అందిస్తోంది. ఈ మొత్తాన్ని రూ.లక్షకు పెంచే ప్రతిపాదనను ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి సత్యకుమార్ యాదవ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఇది దాత కుటుంబాలకు ఆర్థికంగా కొంత ఊరట కల్పించడంతో పాటు మరింత మంది అవయవదానానికి ముందుకు వచ్చేలా ప్రోత్సాహం కలిగించాలన్న ఉద్దేశంతో ఉంది.
దాత కుటుంబాల్లో ఆర్థికంగా వెనుకబడిన అర్హులైన సభ్యులకు ఔట్సోర్సింగ్ లేదా కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగాల కల్పన, పరిస్థితులను బట్టి పెన్షన్ వంటి అంశాలను కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది.
అంతేకాదు, అవయవదాతల పార్థివదేహానికి ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తూ కుటుంబ సభ్యుల సమక్షంలో గౌరవం అందిస్తున్నారు. దాత కుటుంబాల త్యాగాన్ని సమాజానికి తెలియజేసేలా వారిని సన్మానించడం కూడా అవగాహన కార్యక్రమాల్లో భాగంగా కొనసాగుతోంది.
కుటుంబ సభ్యుడి అవయవాలు సరిపోలకపోతే స్వాప్ ట్రాన్స్ప్లాంట్
కిడ్నీ మార్పిడి అవసరమైన వ్యక్తికి కుటుంబంలో దాత ఉన్నప్పటికీ రక్తగ్రూపు లేదా ఇతర వైద్య కారణాల వల్ల అవయవం సరిపోని సందర్భాలు ఉంటాయి. ఇలాంటి కుటుంబాలకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆర్గన్ స్వాప్ ట్రాన్స్ప్లాంట్ విధానాన్ని అమలు చేసేందుకు కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
ఉదాహరణకు ఒక కుటుంబంలోని దాత, అదే కుటుంబంలోని రోగికి సరిపోకపోతే మరో కుటుంబంలోని రోగికి సరిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో రెండో కుటుంబంలోని దాత, మొదటి కుటుంబంలోని రోగికి సరిపోతే రెండు కుటుంబాల మధ్య అవయవ మార్పిడి చేయవచ్చు. అయితే ఇది వైద్యపరంగా నేరుగా మార్పిడి సాధ్యం కాదని నిర్ధారణ అయిన తర్వాత, సంబంధిత అనుమతులు, వైద్య పరీక్షలు, అందరి సమ్మతితోనే జరగాలి.
ఈ విధానం వల్ల కిడ్నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్న అనేక కుటుంబాలకు కొత్త అవకాశం లభించే అవకాశం ఉంది.
దాతల పరిధి కూడా విస్తరణ
అవయవదానంలో కుటుంబ సంబంధాల పరిధిని విస్తరించే దిశగా కూడా రాష్ట్రం చర్యలు తీసుకుంది. తల్లిదండ్రులు, పిల్లలతో పాటు తాతలు, అవ్వలు వంటి కుటుంబ సభ్యులను కూడా జీవించి ఉన్న దాతల పరిధిలోకి తీసుకురావడం వల్ల అవసరమైన రోగులకు అనుకూల దాతను గుర్తించే అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
అయితే అవయవ మార్పిడి అనేది అత్యంత సున్నితమైన వైద్య ప్రక్రియ. సంబంధిత చట్టాలు, వైద్య ప్రమాణాలు, అనుమతులు, రక్తగ్రూపు మరియు టిష్యూ అనుకూలత వంటి అంశాలను తప్పనిసరిగా పరిశీలించిన తర్వాతే మార్పిడి జరుగుతుంది.
ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లోనే ట్రాన్స్ప్లాంట్ సేవలు
అవయవ మార్పిడి చికిత్సలు ప్రైవేట్ ఆస్పత్రులకే పరిమితం కాకుండా పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు కూడా అందుబాటులో ఉండాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వ టీచింగ్ ఆస్పత్రులను బలోపేతం చేయాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ఇప్పటికే రాష్ట్రంలో ట్రాన్స్ప్లాంట్ కేంద్రాల సంఖ్య తొమ్మిదికి పెరిగింది. తదుపరి దశలో 12 ప్రభుత్వ టీచింగ్ ఆస్పత్రులను పూర్తి స్థాయి అవయవ మార్పిడి కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చేయాలని ప్రభుత్వం ప్రణాళిక రూపొందించింది. మొదటి దశలో విజయవాడ, గుంటూరు, కర్నూలు, తిరుపతి, కాకినాడ, విశాఖపట్నం, పాలసా వంటి ప్రాంతాల్లో కిడ్నీ మార్పిడి సేవలను విస్తరించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు.
భవిష్యత్తులో కాలేయ మార్పిడి సేవలను 2028 నాటికి, గుండె మార్పిడి సదుపాయాలను కొన్ని ప్రధాన నగరాల్లో 2030 నాటికి విస్తరించే ప్రణాళికలపై కూడా ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టింది.
తిరుపతిలో గుండె మార్పిడికి ప్రాధాన్యం
రాష్ట్రంలో గుండె మార్పిడి సేవలను కూడా బలోపేతం చేస్తున్నారు. తిరుపతిలోని పద్మావతి హృదయాలయలో గుండె మార్పిడి శస్త్రచికిత్సలు విజయవంతంగా నిర్వహిస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. ప్రభుత్వ రంగంలో ఇలాంటి క్లిష్టమైన చికిత్సలు అందుబాటులోకి రావడం పేద రోగులకు కీలకంగా మారనుంది.
ఇదే క్రమంలో విశాఖపట్నంలోని కింగ్ జార్జ్ ఆస్పత్రిలో తొలి కాలేయ మార్పిడి శస్త్రచికిత్స కూడా విజయవంతంగా నిర్వహించినట్లు ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి గతంలో వెల్లడించారు.
అవయవాల కేటాయింపులో పారదర్శకత
అవయవదానంపై ప్రజల్లో ఉండే మరో ముఖ్యమైన సందేహం అవయవాలు ఎవరికి ఎలా కేటాయిస్తారనే విషయం. రాష్ట్రంలోని జీవందాన్ వ్యవస్థలో అవయవాల కేటాయింపు కేంద్రీకృత డిజిటల్ విధానంలో జరుగుతుందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
రోగి రిజిస్ట్రేషన్ తేదీ, వ్యాధి తీవ్రత, టిష్యూ అనుకూలత వంటి వైద్య ప్రమాణాల ఆధారంగా అవయవాలను కేటాయిస్తారని, సిఫార్సులు లేదా మధ్యవర్తుల ప్రభావానికి అవకాశం లేకుండా వ్యవస్థను నిర్వహిస్తున్నట్లు రాష్ట్ర చీఫ్ ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ అధికారి వెల్లడించారు.
అవయవదానంపై అపోహలు తొలగాల్సిన అవసరం
అవయవదానానికి ప్రధాన అడ్డంకుల్లో అవగాహన లోపం కూడా ఒకటిగా కనిపిస్తోంది. బ్రెయిన్డెత్ అంటే సాధారణ కోమా కాదని, వైద్యపరంగా నిర్ధారించబడిన పరిస్థితుల్లోనే అవయవ సేకరణకు సంబంధించిన ప్రక్రియ ముందుకు సాగుతుందని ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఒక దాత కుటుంబం తీసుకునే నిర్ణయం ఒకరి జీవితాన్నే కాదు.. అనేక మంది జీవితాలను మార్చగలదు. ఒక అవయవదాత ద్వారా ఎనిమిది మంది వరకు ప్రాణాలు నిలబెట్టే అవకాశం ఉందని అవగాహన కార్యక్రమాల్లో వైద్యులు, ప్రజాప్రతినిధులు చెబుతున్నారు.
పీవీ సింధు మాటల్లో దాత కుటుంబాల గొప్పతనం
అవయవదానంపై ప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకురావడానికి ప్రముఖులను కూడా ప్రభుత్వం భాగస్వాములను చేస్తోంది. జాతీయ అవయవదాన దినోత్సవం సందర్భంగా బ్యాడ్మింటన్ స్టార్ పీవీ సింధు పాల్గొని దాత కుటుంబాలను నిజమైన ఛాంపియన్లుగా అభివర్ణించారు. తమ ప్రియమైన వ్యక్తిని కోల్పోయిన బాధలోనూ ఇతరులకు ప్రాణం పోసే నిర్ణయం తీసుకోవడం అసాధారణమైన ధైర్యమని ఆమె పేర్కొన్నారు.
అవయవదానం అంటే కేవలం మరణానంతరం అవయవాలను ఇవ్వడం మాత్రమే కాదు. ఒక వ్యక్తి జీవితం ముగిసిన తర్వాత కూడా మరికొందరి జీవితాల్లో కొనసాగించే అవకాశం. అందుకే ప్రభుత్వ విధానాలు, చట్టపరమైన సంస్కరణలతో పాటు ప్రతి కుటుంబంలో అవయవదానంపై సరైన అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. కుటుంబ సభ్యులతో ముందుగానే చర్చించి, తమ అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేయడం కూడా ఈ మహాదానానికి ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా మారుతుంది.
Read also: Andhra Pradesh: డ్వాక్రా మహిళలకు గుడ్న్యూస్.. ఈ-ఆటో కొనుగోలుకు భారీ రాయితీ, తక్కువ వడ్డీతో బ్యాంక్ లోన్
Andhra Pradesh: పాఠశాల విద్యాశాఖ ముఖ్య కార్యదర్శిగా జె.శ్యామలరావు.. కీలక శాఖల్లో కొత్త అధికారులు
Andhra Pradesh: డ్వాక్రా మహిళలకు భారీ గుడ్న్యూస్.. రుణాలపై ఇక అదనపు భారం లేదు.. ఏపీ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం