Mukti Bhawan: సాధారణంగా హోటల్ అంటే మనకు గుర్తొచ్చేది ప్రయాణ సమయంలో బస చేయడానికి ఉపయోగించే ప్రదేశం. కానీ దేశంలోనే అత్యంత ప్రత్యేకమైన నగరాల్లో ఒకటైన వారణాసిలో మాత్రం ఓ భవనం ఉంది. ఇక్కడికి పర్యాటకులు సరదాగా గడపడానికి రారు. జీవితపు చివరి రోజులను కాశీలో గడపాలని కోరుకునే వారు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతారు. అదే కాశీ లాభ్ ముక్తి భవన్, సాధారణంగా ముక్తి భవన్ లేదా మోక్ష భవన్గా పిలిచే ప్రదేశం. వినడానికి ఆశ్చర్యంగా అనిపించినా.. మరణాన్ని జీవితంలో సహజమైన ఘట్టంగా స్వీకరిస్తూ, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసంతో ఇక్కడికి వచ్చే వారి కోసం ఈ భవనం ప్రత్యేకంగా కొనసాగుతోంది. 1958లో ఈ భవనాన్ని ముక్తి కోరుకునే వారి కోసం ఏర్పాటు చేశారు. అప్పటి నుంచి వేలాది మంది ఇక్కడ తమ జీవితపు చివరి రోజులను గడిపారు.
కాశీలో మరణిస్తే మోక్షం లభిస్తుందనే నమ్మకం
వారణాసి లేదా కాశీ హిందూ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల్లో అత్యంత పవిత్రమైన నగరంగా భావిస్తారు. కాశీలో మరణించి, అక్కడే అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తే జనన మరణ చక్రం నుంచి విముక్తి లభిస్తుందనే విశ్వాసం చాలాకాలంగా ఉంది. ఇదే కారణంతో దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో చివరి దశలో ఉన్నవారు తమ జీవితపు చివరి క్షణాలను కాశీలో గడపాలని కోరుకుంటారు. కాశీ మరణం ముక్తిని ప్రసాదిస్తుందనే విశ్వాసం ఈ సంప్రదాయానికి ప్రధాన ఆధారం. కొన్ని ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల్లో కాశీలో మరణించే వ్యక్తికి శివుడు తారక మంత్రాన్ని ఉపదేశిస్తాడనే నమ్మకం కూడా ఉంది.
1958లో ముక్తి భవన్ ఏర్పాటు
కాశీలో చివరి రోజులు గడపాలని కోరుకునే వారి కోసం పారిశ్రామికవేత్త, దాత జయదయాల్ దాల్మియా 1958లో ముక్తి భవన్ను ఏర్పాటు చేసినట్లు పలు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. మరణానికి చేరువలో ఉన్నవారు ప్రశాంతంగా తమ చివరి రోజులను గడపడానికి వీలుగా ఈ ఆశ్రయాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చారు. అప్పటి నుంచి ఈ భవనం కాశీలో ఒక ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ఆశ్రయంగా కొనసాగుతోంది. ఇక్కడికి వచ్చే వారిని సాధారణ హోటల్ అతిథులుగా కాకుండా మోక్షాన్ని కోరుకునే వ్యక్తులుగా పరిగణిస్తారు.
ఇప్పటివరకు 14 వేల మందికి పైగా..
ముక్తి భవన్లో ఇప్పటివరకు 14 వేల మందికి పైగా తమ చివరి రోజులను గడిపినట్లు పలు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. మరికొన్ని తాజా కథనాల్లో ఈ సంఖ్య 15 వేలకు చేరువైనట్లు కూడా పేర్కొన్నారు. అంటే ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగుతున్న ఈ ఆశ్రయం వేలాది మంది చివరి ప్రయాణానికి సాక్షిగా నిలిచింది. అయితే ఈ సంఖ్యను ఒకే అధికారిక గణాంకంగా కాకుండా వివిధ కాలాల్లో ప్రచురితమైన నివేదికల ఆధారంగా చూడాలి. ముక్తి భవన్ నిర్వాహకులు గతంలో చెప్పిన గణాంకాల్లో కాలానుగుణంగా తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి.
కేవలం 10 గదులు.. 15 రోజుల నిబంధన
ముక్తి భవన్లో చాలా సాధారణమైన వసతులు మాత్రమే ఉంటాయి. పలు నివేదికల ప్రకారం ఇక్కడ 10 గదులు ఉన్నాయి. ప్రతి వ్యక్తికి ప్రత్యేకంగా ఒక గది కేటాయిస్తారు. వారి వెంట కుటుంబ సభ్యులు కూడా ఉండేందుకు అవకాశం ఉంటుంది. సాధారణంగా ఒక వ్యక్తికి 15 రోజుల వరకు ఇక్కడ ఉండేందుకు అవకాశం కల్పిస్తారు. ఈ వ్యవధిలో మరణం సంభవించకపోతే ఇతర ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలని సూచిస్తారు. అయితే వ్యక్తి పరిస్థితి అత్యంత విషమంగా ఉంటే, నిర్వాహకులు ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో మరికొంతకాలం ఉండేందుకు అనుమతించే సందర్భాలు ఉన్నాయని కూడా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
రోజుకు రూ.20 మాత్రమే.. అదీ విద్యుత్ కోసం
ముక్తి భవన్లో బసకు సాధారణ హోటళ్ల మాదిరిగా అద్దె వసూలు చేయరు. గతంలో ప్రచురితమైన వివరాల ప్రకారం, ఇక్కడ రోజుకు రూ.20 వరకు విద్యుత్ ఛార్జీ మాత్రమే చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఆ మొత్తాన్ని చెల్లించే స్థోమత లేని వారిని కూడా తిరస్కరించరని నిర్వాహకులు తెలిపారు. అంటే ఇది వాణిజ్యపరమైన హోటల్ కాదు. ముక్తి కోరుకునే వారి కోసం సేవా దృక్పథంతో నిర్వహించే ఆశ్రయం.
ఇక్కడ రోజువారీ జీవితం ఎలా ఉంటుంది?
ముక్తి భవన్లో ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. ఉదయం మంగళహారతి, భజనలు, గంగాజలం, తులసి ఆకులు అందించడం, రామాయణ పారాయణం, సాయంత్రం భజనలు, హారతులు వంటి కార్యక్రమాలు జరుగుతాయని అక్కడి నిర్వాహకులు వివరించారు. ఇక్కడి వాతావరణం మరణాన్ని భయపెట్టేలా కాకుండా ప్రశాంతంగా, ఆధ్యాత్మికంగా ఉండేలా నిర్వహించేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. చివరి దశలో ఉన్న వ్యక్తికి కుటుంబ సభ్యులే ప్రధానంగా సేవలు అందిస్తారు. మరణం సంభవించిన తర్వాత అంత్యక్రియలకు అవసరమైన ఏర్పాట్లలో కూడా నిర్వాహకులు కుటుంబానికి సహకరిస్తారు.
ఏ మతం వారైనా రావచ్చా?
ముక్తి భవన్ ప్రధానంగా కాశీలో మరణించి మోక్షం పొందాలనే విశ్వాసంతో వచ్చే వారి కోసం ఏర్పాటైనప్పటికీ, పలు నివేదికల ప్రకారం ఇక్కడ మతం, కులం ఆధారంగా వివక్ష చూపకుండా సేవలు అందిస్తారు. ప్రధానంగా మరణానికి చేరువలో ఉన్న వ్యక్తి కాశీలోనే తన చివరి రోజులు గడపాలనే కోరికను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
ముక్తి భవన్ మాత్రమే కాదు..
కాశీలో జీవితపు చివరి దశను గడపాలనుకునే వారికి ముక్తి భవన్తో పాటు మరికొన్ని ఆశ్రయాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో ముముక్షు భవన్ ప్రముఖమైనది. అస్సీ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ ఆశ్రయం కూడా కాశీవాసం కోరుకునే వృద్ధులకు, చివరి దశలో ఉన్నవారికి వసతి కల్పిస్తోంది. ఇది 1920లో ఏర్పాటైనట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అంటే కాశీలో మరణం కోసం వచ్చే వారి వెనుక కేవలం ఒక భవనం కథ మాత్రమే లేదు. శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసం, కాశీతో ముడిపడిన మోక్ష భావన, చివరి దశలో ప్రశాంతత కోసం చేసే అన్వేషణకు ఇది ఒక ప్రతిరూపం.
మరణాన్ని మరో కోణంలో చూసే కాశీ
ముక్తి భవన్ కథ వింటే చాలామందికి ఆశ్చర్యం కలగొచ్చు. కానీ ఇక్కడికి వచ్చే వారి దృష్టిలో ఇది మరణం కోసం ఎదురుచూసే ప్రదేశం మాత్రమే కాదు. జీవితపు చివరి దశను తమ ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా గడిపే అవకాశం. కాశీలో మరణిస్తే మోక్షం లభిస్తుందనే విశ్వాసం శాస్త్రీయంగా నిరూపితమైన విషయం కాదు; ఇది హిందూ మత విశ్వాసం, ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయానికి సంబంధించిన భావన. అదే నమ్మకంతో తమ జీవితపు చివరి క్షణాలను కాశీలో గడపాలని కోరుకునే వారికి ముక్తి భవన్ ఒక ప్రత్యేకమైన ఆశ్రయంగా కొనసాగుతోంది.
Read also: Lord Ganesha: వినాయకుడికి ఇష్టమైన నైవేద్యం ఏంటి? మోదకం విశిష్టత ఇదే
Lord Shiva: శివుడికి ఇష్టమైన పూలు ఏవి? ఏ పూలతో పూజ చేస్తే ఎలాంటి ఫలితం? శివుని కృప పొందాలంటే ఇవి తెలుసుకోండి
Lord Shiva: శివుని అష్టమూర్తి మహిమ: భూమి నుంచి చంద్రుడి వరకు పరమేశ్వరుని 8 దివ్య స్వరూపాలు.. వాటి వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక రహస్యం