Vangaveeti Ranga : ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత భావోద్వేగాలు, వివాదాలు, పవర్ ఫుల్ పోరాటాలతో ముడిపడిన పేరు వంగవీటి మోహన రంగా (Tiger Ranga). ఆయన హత్యకు ఈరోజు (డిసెంబరు 26, 2025) 37 ఏళ్లు అవుతోంది. విశాఖపట్నంలో రంగనాడు బహిరంగ సభ, రాధా రంగా రాయల్ అసోసియేషన్ ఆధ్వర్యంలో జరుగుతుంది. ఆయన కుమార్తె వంగవీటి ఆషా కిరణ్ ఈ ఈవెంట్ను నిర్వహిస్తున్నారు (సినిమాలు, పోస్టర్లు, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఇప్పటికీ ట్రెండింగ్).
నేటి యూత్ జనరేషన్ (ముఖ్యంగా 90ల తర్వాత పుట్టిన వాళ్లు) ఆయన గురించి తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్య అంశాలు చూద్దాం:
1. జననం & బ్యాక్గ్రౌండ్
జననం: 1947 జూలై 4 – కృష్ణా జిల్లా, ఉయ్యూరు మండలం, కాటూరు గ్రామం.
సాధారణ కుటుంబం నుంచి వచ్చినవాడు. నలుగురు అన్నలు — వీరిలో పెద్ద అన్న వంగవీటి రాధాకృష్ణ (Robinhood Radha) ఆయన జీవితంలో టర్నింగ్ పాయింట్.
రాధా కమ్యూనిస్టు పార్టీతో సంబంధాలు కలిగి ఉండేవాడు. విజయవాడ ట్రాన్స్పోర్ట్, ఆటో యూనియన్లలో పోరాడాడు.
2. రాజకీయ ఎంట్రీ & స్టైల్
అన్న రాధా 1974లో హత్య అయ్యాక రంగా రాజకీయాల్లోకి ఎంట్రీ ఇచ్చాడు (1981 మున్సిపల్ ఎన్నికలు).
1985లో కాంగ్రెస్ తరఫున తూర్పు విజయవాడ నుంచి ఎమ్మెల్యే అయ్యాడు.
కాపు సమాజంకు బలమైన నాయకుడిగా ఎదిగాడు. పేదలు, కార్మికులు, యూత్ మధ్య భారీ ఫాలోయింగ్.
స్టైల్: ఫైరీ స్పీచెస్, అగ్రెసివ్ లీడర్షిప్, రోడ్డు పోరాటాలు, దీక్షలు. “చేయి చేయి కలుపు, చేజారదు గెలుపు” అనేది ఆయన స్లోగన్.
3. వివాదాలు & కాస్ట్ రైవలరీ
దేవినేని కుటుంబం (కమ్మ సామాజిక వర్గం)తో తీవ్ర ఆధిపత్య పోరాటం — ఇది కమ్మ vs కాపు గ్యాంగ్ వార్గా మారింది.
1970-80లలో విజయవాడ రౌడీజం, హత్యలు, ప్రతీకారాలకు కేంద్రంగా మారింది.
రంగా అనుచరులపై హత్యల ఆరోపణలు (దేవినేని గాంధీ, మురళి మొ.).
రాజకీయ శత్రుత్వం ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే… ఆయన హత్య తర్వాత కోస్తా జిల్లాల్లో రోజుల తరబడి హింస, దాడులు, ఆస్తి నాశనం జరిగాయి.
4. మరణం & దాని ప్రభావం
1988 డిసెంబరు 26 తెల్లవారుజామున — గిరిపురం పేదల ఇళ్ల పట్టాల కోసం నిరాహార దీక్షలో ఉండగా దాడి చేసి హత్య చేశారు (పొగ బాంబులు, కత్తులు, గొడ్డలి).
వయసు కేవలం 41 ఏళ్లు మాత్రమే.
హత్య తర్వాత భారీ అల్లర్లు — 40 మందికి పైగా మరణాలు, కర్ఫ్యూ, రాష్ట్రవ్యాప్త ఉద్రిక్తత.
ఆయన హత్యకు టీడీపీ ప్రభుత్వం (అప్పటి సీఎం ఎన్టీఆర్) కుట్ర అని ఆరోపణలు ఎప్పటికీ కొనసాగుతున్నాయి.
5. లెగసీ & ఇప్పటి ప్రాముఖ్యత
ఆయన తర్వాత కూడా కాపు సమాజంలో అమర నాయకుడిగా గుర్తింపు.
ఆయన కుమారుడు వంగవీటి రాధాకృష్ణ — YSRCPలో కీలక నాయకుడిగా ఉండేవారు. ఇప్పుడు టీడీపీలో కొనసాగుతున్నారు.
కుమార్తె ఆషా కిరణ్ 2025లో రాజకీయాల్లోకి అధికారికంగా ఎంట్రీ ఇచ్చారు.
రామ్ గోపాల్ వర్మ సినిమా “వంగవీటి” (2016) ఆయన జీవితం ఆధారంగా తీసింది — ఇప్పటికీ యూత్ మధ్య చర్చనీయాంశం.
నేటి రాజకీయాల్లో కూడా ఆయన పేరు ఎక్కడో ఒకచోట వినిపిస్తుంది — ఎందుకంటే ఆయన ఒక ప్రజాసమస్యల కోసం పోరాడిన యూత్ ఐకాన్ గా ఉన్నాడు.
వంగవీటి రంగా కేవలం రాజకీయ నాయకుడు కాదు — ఆయన ఒక యుగానికి చిహ్నం. ఆయన జీవితం చూపేది: శక్తి, భయం, ప్రతీకారం, ప్రజాసేవ మధ్య ఉండే సన్నిహిత సంబంధం. నేటి తరం ఆయనను ఒక హీరోగా చూడాలా? విలన్గా చూడాలా? అది వ్యక్తిగత దృక్పథం… కానీ ఆయన లేకుండా 1980-90ల ఆంధ్ర రాజకీయాలు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమే!
జోహార్ వీఎం రంగా!
ఇవీ చదవండి: YSRCP Book on CBN : చంద్రబాబు ఏడాది పాలన చీకటి రోజులు
YS Jagan in Bobbili: పేదవాడి భవిష్యత్తును నిర్ణయించే ఎన్నికలివి.. బొబ్బిలిలో సీఎం జగన్