Project Sudarshan Chakra: భారతదేశ గగనతల రక్షణ వ్యవస్థను మరింత శక్తివంతం చేసే దిశగా కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. దేశీయంగా అభివృద్ధి చేస్తున్న ‘ప్రాజెక్ట్ సుదర్శన్ చక్ర’కు మద్దతుగా, ప్రపంచంలో అత్యాధునిక వాయు రక్షణ వ్యవస్థల్లో ఒకటైన S-500 ఆధారిత సాంకేతికతను భారత్తో కలిసి సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేయడానికి రష్యా ఆసక్తి చూపినట్లు రక్షణ రంగానికి చెందిన పలు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఇది కార్యరూపం దాల్చితే, భారత్ దీర్ఘశ్రేణి వాయు రక్షణ సామర్థ్యాల్లో మరో పెద్ద ముందడుగు వేయనున్నట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
S-500ను నేరుగా విక్రయించకుండా.. ఇప్పుడు సంయుక్త అభివృద్ధి?
గతంలో ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తర్వాత ఏర్పడిన భద్రతా అవసరాల నేపథ్యంలో S-500 వ్యవస్థను నేరుగా భారత్కు విక్రయించేందుకు రష్యా వెనుకంజ వేసినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. అయితే ఇప్పుడు వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తూ, నేరుగా విక్రయించడం కంటే సాంకేతిక సహకారం, సంయుక్త అభివృద్ధి (Joint Development) దిశగా రష్యా ముందుకు రావడం విశేషంగా భావిస్తున్నారు.
‘ప్రాజెక్ట్ సుదర్శన్ చక్ర’ అంటే ఏమిటి?
ప్రాజెక్ట్ సుదర్శన్ చక్ర అనేది భారతదేశం రూపొందిస్తున్న బహుళ-అంచెల (Multi-layered) సమగ్ర వాయు మరియు క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థ.
ఈ ప్రాజెక్ట్లో భాగంగా…
దీర్ఘశ్రేణి ఉపరితలం నుంచి గగనతలానికి ప్రయోగించే క్షిపణులు (LR-SAM)
బాలిస్టిక్ మిసైల్ డిఫెన్స్ (BMD)
అత్యాధునిక రాడార్ వ్యవస్థలు
నిఘా సెన్సార్లు
కమాండ్ అండ్ కంట్రోల్ నెట్వర్క్
భవిష్యత్తు స్వదేశీ వాయు రక్షణ వ్యవస్థలు
…అన్నింటినీ ఒకే సమగ్ర రక్షణ గొడుగు కింద సమన్వయం చేయడం లక్ష్యంగా ఉంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ సాధ్యాసాధ్యాలపై DRDO ఇప్పటికే అధ్యయనం పూర్తి చేసి, తదుపరి దశకు తీసుకెళ్లినట్లు గతంలో వెల్లడించింది.
S-400, కుషాతో కలిసి పనిచేసే వ్యవస్థ
ప్రస్తుతం భారత్ వద్ద రష్యా తయారీ S-400 ట్రయంఫ్ వాయు రక్షణ వ్యవస్థలు సేవలందిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో DRDO స్వదేశీ ప్రాజెక్ట్ కుషాను కూడా అభివృద్ధి చేస్తోంది. భవిష్యత్తులో ఈ రెండింటినీ ‘సుదర్శన్ చక్ర’ నెట్వర్క్లో అనుసంధానం చేయాలనే ప్రణాళిక ఉంది.
S-500 ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం?
S-500ను ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో అత్యంత ఆధునిక దీర్ఘశ్రేణి వాయు రక్షణ వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు.
దీని సామర్థ్యాలు:
హైపర్సోనిక్ ఆయుధాలను అడ్డుకునే సామర్థ్యం
బాలిస్టిక్ క్షిపణులను గుర్తించి కూల్చివేయడం
క్రూయిజ్ మిసైళ్లను నిర్వీర్యం చేయడం
స్టెల్త్ యుద్ధవిమానాలను గుర్తించే అధునాతన రాడార్
వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో లక్ష్యాలను ట్రాక్ చేసే సామర్థ్యం
ఈ టెక్నాలజీ భారత్కు లభిస్తే గగనతల రక్షణ సామర్థ్యం మరింత బలపడే అవకాశం ఉందని రక్షణ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
టెక్నాలజీ బదిలీ ఎందుకు కీలకం?
భారత్ రక్షణ రంగంలో ఇప్పుడు కేవలం విదేశాల నుంచి ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయడం కాకుండా, ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ లక్ష్యంతో దేశీయ తయారీకి ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో S-500 ఆధారిత టెక్నాలజీపై సహకారం లభిస్తే..
స్వదేశీ పరిశోధనకు ఊతం
అధునాతన రక్షణ వ్యవస్థల అభివృద్ధి వేగవంతం
విదేశీ ఆధారితత తగ్గింపు
భవిష్యత్ ఎగుమతులకు అవకాశాలు
వంటి ప్రయోజనాలు ఉండే అవకాశం ఉంది.
భారత్కు ఇప్పటికే ఉన్న రక్షణ వ్యవస్థలు
భారత్ ప్రస్తుతం పలు స్థాయిల్లో వాయు రక్షణ వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
S-400
Akash
Akash-NG
MR-SAM
Project Kusha
Ballistic Missile Defence (BMD) Phase-I
భవిష్యత్తులో ఇవన్నీ ‘సుదర్శన్ చక్ర’లో భాగంగా సమన్వయంతో పనిచేయాలనే లక్ష్యం ఉంది.
చైనా, పాకిస్థాన్ దృష్ట్యా వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం
భారత్ రెండు అణ్వస్త్ర సామర్థ్యం కలిగిన పొరుగు దేశాలతో సరిహద్దులు పంచుకుంటున్న నేపథ్యంలో, బలమైన వాయు రక్షణ వ్యవస్థ జాతీయ భద్రతలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అధునాతన రాడార్లు, క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థలు, బహుళ-అంచెల రక్షణ నెట్వర్క్ ద్వారా వైమానిక ముప్పులను సమర్థంగా ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం మరింత పెరగవచ్చు.
ఇంకా అధికారిక ఒప్పందం కాలేదు
రష్యా నుంచి వచ్చిన ప్రతిపాదనపై మీడియాలో కథనాలు వెలువడుతున్నప్పటికీ, భారత్-రష్యా మధ్య S-500 ఆధారిత సంయుక్త అభివృద్ధిపై తుది ప్రభుత్వ ఒప్పందం లేదా అధికారిక ప్రకటన ఇంకా వెలువడలేదు. ప్రస్తుతం ఇది ప్రతిపాదనల దశలోనే ఉన్నట్లు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం సూచిస్తోంది.
భారత్ తన గగనతల రక్షణను మరింత బలోపేతం చేయడానికి ‘ప్రాజెక్ట్ సుదర్శన్ చక్ర’ను అభివృద్ధి చేస్తున్న సమయంలో, S-500 సాంకేతికతపై రష్యా సహకార ప్రతిపాదన వ్యూహాత్మకంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ఈ సహకారం కార్యరూపం దాల్చితే, భారత రక్షణ వ్యవస్థకు అధునాతన సాంకేతిక బలం చేకూరే అవకాశం ఉంది. అయితే దీనిపై రెండు దేశాల మధ్య అధికారిక ఒప్పందం, తదుపరి చర్యల కోసం వేచి చూడాల్సి ఉంటుంది.
ఇవీ చదవండి: ATM Card Insurance: మీ ATM కార్డుతో రూ.5 లక్షల వరకు ఉచిత ప్రమాద బీమా.. చాలా మందికి తెలియని కీలక ప్రయోజనం!
China Floods: వరదలతో చైనాలో పాముల భయం.. ఫామ్ నుంచి తప్పించుకున్న 900 పాములు.. జనావాసాల్లో హై అలర్ట్!