Vice President Election: భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో ఉపరాష్ట్రపతి పదవి అత్యంత ప్రాధాన్యం కలిగినది. రాష్ట్రపతి తర్వాత రెండవ అత్యున్నత హోదా ఇది. ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభాధ్యక్షునిగా వ్యవహరించడం వల్ల ఆయనకు ఉన్న స్థానం మరింత ముఖ్యమవుతుంది. నేడు జరుగుతున్న ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నిక దేశ రాజకీయాల్లో ఒక కీలక మలుపుగా పరిగణించబడుతోంది. (Vice president election)
ఎవరు ఓటు వేస్తారు?
ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలో ప్రజలకు నేరుగా ఓటు హక్కు ఉండదు. లోక్సభ, రాజ్యసభ సభ్యులందరూ కలసి ఓటు వేస్తారు. ఎన్నికైనవారు, నామినేట్ అయినవారు – అన్నీ కలిపి దాదాపు 790 మందికి పైగా పార్లమెంట్ సభ్యులు ఈ ఎన్నికల్లో ఓటు హక్కును వినియోగిస్తారు.
ఎలా ఓటు వేస్తారు?
రహస్య బ్యాలెట్ విధానం ఉంటుంది. ప్రాధాన్యత క్రమంలో ఓటు వేయాలి. అంటే ఒక అభ్యర్థిని మొదటి ప్రాధాన్యతగా, ఇంకొకరిని రెండో ప్రాధాన్యతగా గుర్తించాలి. అవసరమైతే ఈ ప్రాధాన్యత ఓట్ల ఆధారంగానే గెలుపొందిన అభ్యర్థిని నిర్ణయిస్తారు.
రాజ్యసభలో ఆధిపత్యం
రాజ్యసభను నడిపించేది ఉపరాష్ట్రపతి. కాబట్టి అక్కడ జరిగే చర్చలు, బిల్లుల ప్రవేశపెట్టడం, ప్రతిపక్షం-ఆధికారపక్షం మధ్య సమన్వయం అన్నీ ఆయన తీర్పు, తీరు ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల ఈ ఎన్నికలు పార్లమెంట్ పనితీరుపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతాయి.
ఆధికారపక్షం vs ప్రతిపక్షం
అధికారపక్షానికి (ఎన్డీఏ కూటమికి) బలమైన సంఖ్యాబలం ఉంది. అందువల్ల వారి అభ్యర్థి గెలిచే అవకాశాలు ఎక్కువ.
అయినా ప్రతిపక్షం అభ్యర్థిని బరిలోకి దించడం ద్వారా దేశ ప్రజలకు తమ రాజకీయ సందేశాన్ని ఇవ్వాలని చూస్తోంది. ఇది ఎన్నిక గెలుపోటములకే కాకుండా భావజాల పోరాటానికి కూడా ప్రతీకగా మారింది.
ప్రాంతీయ పార్టీల పాత్ర
ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో ప్రాంతీయ పార్టీల మద్దతు కూడా కీలకం. ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాల పార్టీలు తమ వైఖరిని బట్టి ఫలితాలపై ప్రభావం చూపగలవు. ఇటీవల కొన్ని ప్రాంతీయ పార్టీలు అధికారపక్షానికి మద్దతు ఇస్తామని ప్రకటించాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం
ఇప్పటివరకు భారతదేశంలో పదిమంది ఉపరాష్ట్రపతులు బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.
సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మొదటి ఉపరాష్ట్రపతి కాగా, ఎం. వెంకయ్య నాయుడు 2017లో ఎన్నికైన 13వ ఉపరాష్ట్రపతి.
ఉపరాష్ట్రపతులలో చాలా మంది తరువాత రాష్ట్రపతులుగానూ ఎన్నికైన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి (రాధాకృష్ణన్, జాకిర్ హుసేన్, శంకర్ దయాళ్ శర్మ మొదలైనవారు).
ప్రస్తుత ఎన్నికల ప్రత్యేకత
ఈసారి అధికార కూటమి ముందుగానే తమ అభ్యర్థి పేరును ప్రకటించి, బలమైన ప్రచారం సాగించింది.
ప్రతిపక్షం కూడా తగిన అభ్యర్థిని నిలబెట్టి పోటీని ఆసక్తికరంగా మార్చింది.
ఇది కేవలం వ్యక్తి గెలుపోటముకే పరిమితం కాకుండా, 2029 సాధారణ ఎన్నికల దిశలో రాజకీయ కూటముల బలం ఏ విధంగా ఉందో అంచనా వేసే అవకాశం ఇస్తోంది.
ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలు ప్రత్యక్షంగా ప్రజల జీవన విధానంపై ప్రభావం చూపకపోయినా, పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం నాణ్యతపై విపరీతమైన ప్రభావం చూపుతాయి.
అధికారపక్షం అభ్యర్థి గెలిస్తే రాజ్యసభలో బిల్లులు సులభంగా ఆమోదం పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రతిపక్షం బలమైన అభ్యర్థి ద్వారా గెలుపు సాధిస్తే, అది ప్రభుత్వానికి ఒక రాజకీయ హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది.
ఈ ఎన్నికల ఫలితాలు రాబోయే రోజుల్లో ప్రాంతీయ పార్టీల దిశా నిర్ధేశం, కూటమి రాజకీయాల భవిష్యత్పై కీలక సంకేతాలు ఇస్తాయి.
👉 మొత్తంగా, నేడు జరుగుతున్న ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నిక కేవలం ఒక రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యత మాత్రమే కాదు, దేశ రాజకీయ భవిష్యత్తుపై కీలక మలుపు తీసుకొచ్చే సంఘటనగా పరిగణించవచ్చు.
ఇవీ చదవండి: Tripura Governor: త్రిపుర గవర్నర్గా నల్లు ఇంద్రసేనా రెడ్డి.. రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు
Letter from President Bhavan: జడ్జి హిమబిందుపై పోస్టులు.. చర్యలు తీసుకోవాలని ఏపీ సీఎస్కు రాష్ట్రపతి భవన్ నుంచి లేఖ